Gebze’de çalışan ai̇le heki̇mi̇ ve ai̇le sağliğı elemanlarının gıda takvi̇yeleri̇ İle İlgi̇li̇ bi̇lgi̇, tutum ve davranışları

Abstract

Food Supplements(FS) were defined in ‘Turkish-Food-Codex-Supplementary-Food-Communique” in Turkey(2013). News about FS-usage during pandemic have been spread in community It was aimed to determine the prevalence of FS-usage of primary health care personnel in a district, in 2021 and their knowledge, attitude and practice about FS. In this cross-sectional study, data was collected by face to face in the 24 Family-Health-Centre in Gebze/Kocaeli(N:216). Ethical approval was obtained from Ethics-Committee (04.06.2021/09.2021.700), Kocaeli Provincial Health Directorate, and the informedconsent of the participants was taken. The data was analyzed in SPSS. The statistical significance level was accepted as p<0,005. Eighty family-physicians(FP) and 96 family-health-workers(FHW) were interviewed (response rate:81,5%). 72,7% of the participants were women. The average-age of them was 40,61±8,18 years (n:176). The prevalence of FS use was 51,3% in FPs and 47,9% in FHW. Among the users, %85,4 of FPs and %58,7 of FHW, declared to recommend FS. FSs have been used by 32,2% of users every day. The aim of FS-usage was declared to strengthen their immune system by 82,8% and to protect themselves from covid-19 by 27,6% of FS-users. About the effects of FS; 77,0% of FS-users indicated their satisfaction, only 4,6% of them stated side-effects. The most used FSs during pandemi were vitaminD, multivitamin-mineral, vitaminC, vitaminB12, (respectively 31,8%, 24,4%, 18,8%, and 17,6%), and the least ones were niacin, protein-powders, vitaminA and vitaminE (respectively 0,6%, 1,1%, 1,1%, 1,1%). The median FS-knowledge-score(FSKS) of participants was 50,0 (range:0-90); the FP’s was 60,0 (range:0-90), and FHW’s was 40,0 (range:0-80) (p:0,0001). Men had higher FSKS than women (medianmale:60,0, median famale:50,0) (p:0,002). As the time-spent in the profession increased, FSKS decreased(r:-0,210, p:0,005) while as the weekly exercise time increased FSKS increased (r:0,162, p:0,031). We found that half of the participants used any kind of FS during pandemic, most users had a positive-effect, and majority of FP-users recommended the use of FS to their clients. The reverse relationship between time-spent in profession and FSKS has revealed the need for in-service training about FS.

Türkiye’de gıda takviyeleri (GT), 2013’te “Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği’nde tanımlanmıştı. Özellikle covid-19 pandemisinde, GT kullanımlarına ilişkin farklı çalışmalar yayınlanmıştır. Araştırmamızda Kocaeli/Gebze’deki Aile Sağlığı Merkezleri’ndeki (ASM) aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarının 2021’deki GT kullanım prevalansları, GT ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları araştırılmıştır. Yöntem: Kesitsel bu araştırmada, 24 ASM’deki çalışanlar (N=216) ile, maske-mesafe-hijyen koşullarında, yüz-yüze görüşülerek veri toplanmıştır. Marmara Üniversitesi Etik Kurulu’ndan (04.06.2021/09.2021.700), Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü’nden araştırma izinleri, katılımcılardan da bilgilendirilerek onamları alınmıştır. Araştırmanın verileri SPSS’de değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,005 kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmada 80 aile hekimi, 96 aile sağlığı elemanıyla görüşülmüştür (yanıtlama oranı: %81,5). Katılımcıların %72,7’si kadındı. Katılımcıların yaşları 40,61±8,18 yıldı (n=176). GT kullanım prevalansı aile hekimlerinde %51,3, aile sağlığı elemanlarında %47,9 idi. Aile hekimlerinin %66,3’ü, aile sağlığı elemanlarının %35,4’ü hastalarına GT öneriyordu. GT kullanan aile hekimlerinden %85,4’ü, aile sağlığı elemanlarından %58,7’si GT kullanımını öneriyordu. Kullananların %77,0’si GT kullanımından memnuniyet, sadece %4,6’sı olumsuz etki deneyimlediğini belirtmiştir. GT kullanıcılarının %82,8’i bağışıklığı güçlendirmek, %27,6’sı covid-19’dan korunmak için kullandığını belirtti. GT kullananların %32,2’si hergün kullanıyordu. Katılımcılar son bir yılda (pandemide) en çok vitamin D, multivitamin-mineral, vitamin C, vitamin B12 kullanırlarken (sırasıyla %31,8, %24,4, %18,8, %17,6), niasin, aminoasit-protein tozları, vitaminA, vitaminE’yi ise en az kullandıklarını beyan ettiler (sırasıyla %0,6, %1,1, %1,1, %1,1). Katılımcıların GT bilgi puanlarının medyanı 50,0’dir (range:0-90). Aile hekimlerinin 60,0 (range:0-90), aile sağlığı elemanlarının 40,0’tı (range:0-80) (p:0,0001). Erkekler kadınlardan daha fazla GT bilgisine sahiptiler (medyanerkek:60,0, range:0-90, medyankadın: 50.0, range:0-90) (p:0,002). Meslekte geçen süre arttıkça GT bilgi puanları azalırken (r:- 0,210, p:0,005), haftalık egzersiz süresi arttıkça GT puanının arttığı saptandı (r:0,162, p:0,031). Sonuç: Araştırmamızda Gebze’deki ASM’lerde çalışanların yarısının pandemi süresince herhangi bir GT kullandığı, kullananların %77,0’si olumlu etki gördüğünü ve kullanan aile hekimlerinin çoğunluğunun GT kullanımını başvuranlarına önerdiği saptanmıştır.Meslekte geçen süre uzadıkça GT bilgisinin azalması periyodik olarak GT kullanımı ile ilgili hizmetiçi eğitim ihtiyacını ortaya koymuştur.