Götürü Tazminatın Hâkim Tarafından İndirilmesi Meselesi

Abstract

Sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamaları ile kurulan ve günlük hayatta ençok karşılaşılan hukuki işlemdir. Kural olarak sözleşme taraflarının sözleşmeden doğan borçlarını ifaedecekleri kabul edilir. Ne var ki, sözleşme taraflarının borca aykırı davranış sergilemeleri de karşılaşılanbir durumdur. Borca aykırı davranışın sonuçları Türk Borçlar Kanununda düzenlenmiştir. Ancaksözleşme serbestisi ilkesinin tanıdığı sınırlar içinde, tarafların borca aykırılık hâlinde ortaya çıkmasımuhtemel zararı tahmin etmek suretiyle ödenecek tazminatı götürü olarak belirlemesi mümkündür.Her ne kadar Türk Borçlar Kanunu’nda ve mehaz İsviçre Borçlar Kanunu’nda götürü tazminatıdüzenleyen hükümler olmasa da, öğreti ve uygulamada götürü tazminat kavramı kabul edilmiştir.Uygulamada ise tarafların götürü tazminat kararlaştırmış olup olmadığı meselesi, sözleşmenin yorumubakımından sıkça karşılaşılan bir meseledir. Bir diğer mesele ise taraflarca kararlaştırılan tazminatıngerçekte meydana gelen tazminattan daha fazla olması hâlinde, hâkimin kararlaştırılan tazminatmiktarını indirip indiremeyeceğidir. Nitekim bu mesele, gerek İsviçre ve Türk hukuk öğretisi veuygulamasında gerekse Alman hukuk öğretisi ve uygulamasında oldukça tartışmalı meselelerden biriniteşkil eder. Özellikle ceza koşulunun indirilmesine ilişkin düzenlemenin götürü tazminatın indirilmesibakımından da uygulanıp uygulanmayacağı konusu, tartışmaların ana eksenindeki konulardan biridir.Bu çalışmanın amacı, öncelikle götürü tazminat kavramını, götürü tazminatın amaç ve işlevinin yanısıra türlerini ele almaktır. Ardından hâkimin taraflarca kararlaştırılan götürü tazminatı indirmesimeselesi inceleme konusu yapılacaktır.The contract is widely applied legal transaction in daily life which is concluded upon the exchange of_x000D_ statements of converging intent. As a rule, the contracting parties are expected to fulfill their contractual_x000D_ obligations. However, it occasionally occurs that one or both of the parties could fail to fulfill their_x000D_ contractual obligations. The remedies in case of breach of contract are provided by The Turkish Code_x000D_ of Obligations. However, in range of the principle of freedom of contract, contracting parties may agree_x000D_ on the pre-determination of a sum i.e liquidated damages where the breaching party may due to in case_x000D_ of breach of contract. Although Turkish Code of Obligations and the Swiss Code of Obligations which_x000D_ is the reference to the Turkish Code of Obligations do not contain any specific provisions on liquidated_x000D_ damages, the concept of liquidated damages is accepted by case law and doctrine both in the Swiss_x000D_ and the Turkish legal system. In practice, it is often a matter of contract interpretation whether the_x000D_ parties agreed on liquidated damages or not. The other problem occurs when the court may confront_x000D_ a problem where the pre-estimated amount of liquidated damages is higher than the damage incurred_x000D_ and whether the court can reduce such amount. This problem in fact, is one of the very controversial_x000D_ problems not only in the Swiss and Turkish legal doctrine and case law but also in the German legal_x000D_ doctrine. One of the major axis of the discussions, is the possibility of application of the provision_x000D_ regarding the reduction of contractual penalty to reduction of liquidated damages. Therefore, the_x000D_ aim of this study is to examine first the concept and purpose of liquidated damages and the types of_x000D_ liquidated damages clauses, then to analyze whether the court can reduce the pre-estimated amount_x000D_ that the parties agreed on.