Gerekçelendirmenin iletişim bilimlerindeki yeri ve işlevi kuram ve uygulama

Abstract

“Gerekçelendirmenin (Argümantasyonun) İletişim Bilimlerindeki Yeri ve İşlevi - Kuram ve Uygulama” başlıklı dotora tezimizde, gündelik yaşamımızda çeşitli türden iletişim koşullarında karşılaştığımız gerekçelendirme olgusunu incelemeyi amaçladık. Bu kavramın değişik boyutlarını ele almayı ve bunların uygulandığı örnekleri, içerdikleri “iletişim niyetleri”yle bağlantılı olarak çözümlemeye çalıştık. Birinci bölümde, gerekçelendirme ve iletişim olguları “inandırmak” ortak paydasında ele alınmış, bu eylemin gerekçelendirmeyle olan bağıntısı, gerekçelendirme-retorik ilişkisi, demokrasi kavramıyla etkileşimi bu bölümün temel kavramlarını oluşturmuştur. Ayrıca, gerekçelendirmenin iletişim bilimlerindeki konumu da bu bölümde ortaya konmuştur. İkinci bölümde, bir iletişim durumu olarak, gerekçelendirmenin çözümlenmesine ağırlık verilmiş, gerekçenin (argümanın) algılanışından, düşüncenin dinleyiciye aktarımına, iletişim etiğiyle gerekçelendirme arasındaki sorunlara ve düşüncenin eklemleniminde gerekçelendirmenin üstlendiği işleve kadar değişik olgular ele alınmıştır. Çalışmanın temel eksenini oluşturan, gerekçelendirmenin işleyişiyse, tezimizin üçüncü bölümünde ortaya konulmuştur. Bunun için, gerekçenin tanımından yola çıkarak, gerekçelendirmenin çift eklemli niteliğine, düşüncenin paylaşılma nedenlerine değindik. “Gerçeğin Çerçevelenmesi” adlı dördüncü bölümde, bir düşüncenin benimsetilmesinde, karmaşıklığı ve olası bir bulanıklığı gidermek için, düşüncenin bağlı bulunduğu gerçeğin sınırlarını belirleme sorununu çözümledik. Ancak, dördüncü bölümde incelediğimiz gerçeğin çerçevelenmesi, gerekçelendirme sürecinde tek başına yeterli olmadığından, çerçevelenen gerçekle dinleyicinin algılama bağlamı arasındaki bağlantı konusu tezin beşinci bölümünü oluşturmaktadır. Altıncı bölüm, çalışmamızda derlenen kuramsal veriler ışığında, biribirinden çok farklı üç metin türü üzerinde gerekçelendirmenin nasıl kullanıldığını göstermeyi amaçlamaktadır. Bunlardan ilki bir gazete makalesi, ikincisi bir film kesiti, üçüncüsüyse bir söyleşi metni. Çalışmamız boyunca ele aldığımız kavramlar ve gerçekleştirdiğimiz çözümlemeler sonucunda “Gerekçelendirmenin İletişim Bilimlerindeki Yeri ve İşlevi”nin ne denli önemli ve karmaşık bir özellik taşıdığını saptadık. Dans notre thèse de doctorat, nous avons étudié la notion de l’argumentation qui est l’une de nos tâches les plus quotidiennes, dans ses différentes dimensions et tâché égalament d’en analyser les diverses applications en tenant compte de leurs objectifs communicationnelles. Dans le premier chapitre, l’argumentation et la communication sont d’une part traitées en fonction de la notion de “convaincre”, d’autre part en fonction de leurs relations avec la rhétorique et la notion de la démocratie. En outre, la place qu’occupe l’argumentation au sein de la communication est également précisée dans ce chapitre. Le deuxième chapitre porte essentiellement sur l’analyse argumentative, la perception de l’argument, la relation “éthique-argumentation” ainsi que sur la fonction remplie par l’argumentation dans l’articulation de l’opinion. Quant au fonctionnement de l’argumentation qui constitue l’axe fondamental de notre travail, il a été mis en place au chapitre 3. Ce faisant, nous avons traité de la double articulation de l’argumentation, des raisons d’adhérer à l’opinion tout en essayant de définir le plus minutieusement que possible, la notion d’argument. Dans le chapitre suivant intitulé “le Cadrage du Réel”, nous avons tâché de remédier aux difficultés de préciser les limites de la réalité à laquelle se trouve liée l’opinion que l’on veut faire partager au public, ou mieux encore, que l’on veut faire sienne. Étant donné que le cadrage du réel étudié au quatrième chapitre, s’avère insuffisant au processus de l’argumentation, le lien indispensable entre le lien cadré et le contexte de réception de l’auditeur est traité au chapitre 5. À la lumière des données théoriques recueillies jusqu’alors, nous avons tâché d’appliquer au chapitre 6, la méthode d’analyse argumentative sur trois textes de natures bien différentes dont le premier est un article de journal, le second est une séquence du film et le dernier est un interview. À la suite des notions et exemples étudiés tout au long de notre travail, nous avons mis en place à quel point est importante ainsi que complexe “la Place et la Fonction de l’Argumentation au sein des Sciences Communicatives”.