Beykoz ve Çevresinde Yer ve Yerleşme Adlarının Değerlendirilmesi

Abstract

Günlük yaşam başta olmak üzere birçok alanda kullanılan yer adları (toponimi), milletlerin önemli kültür değerlerinden birini oluşturmaktadır. Yer adlarının bu niteliği, esasında insanın üzerinde yaşadığı coğrafyanın özelliklerini çok yakından tanımasıyla ilgilidir. Çünkü mekânın iyi tanınması oranında yer adları özgünlük kazanmakta, kültürel bir değere ve kimliğe dönüşmektedir. Yer adları, şehir mekânında ortak toplum hafızasını oluşturması ve ortak kimliği göstermesi bakımından da önemli bir işleve sahiptir. Yer adları bir nevi şehrin hafızası, yani belleği durumundadır. Şehrin tarihi boyunca şahit olduğu önemli olayları, bünyesinde yetiştirdiği kişileri, düşünceleri, ideolojileri, hâkim gücü, siyasal akımları, kültürel unsurları, göçleri, çeşitli ekonomik faaliyetleri ve benzerlerini mekâna verilen adlarla bizlere ve gelecek nesillere hatırlatmaktadır. Bu yönüyle yer adları şehrin farklı dönem ve özelliklerini yansıtan birer belge niteliği taşımaktadır. Beykoz ilçesi yer adları, bir başka deyişle toponimi varlığı bakımından oldukça zengin bir potansiyele sahiptir. Bütün unsurlarıyla birlikte dikkate alındığında çok kapsamlı bir çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Bundan dolayı bildiri konusu Beykoz ve mahalle adlarıyla sınırlı tutulmuştur. Bildiri iki ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde günümüzde farklı rivayetler üzerinden tartışılan Beykoz adı nispeten detaylı şekilde irdelenerek değerlendirilmiştir. Bu bağlamda özellikle Beykoz adının kökeni incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise Beykoz ilçesine bağlı mahallelerin adları sınıflandırılarak her biri hakkında açıklayıcı nitelikte bilgiler verilmiştir. Kuşkusuz bazı yerleşme adlarının kökeninin ve anlamının bugün için açık bir izahı yoktur ve bazı bilgilerin de doğruluk derecelerini kesin olarak anlamak mümkün değildir. Bu da çalışılan konunun temel bir özelliğidir.