Merkez Bankası bağımsızlığının üçüz açıklara etkisi: gelişmekte olan ülkeler örneği

Abstract

Fiyat istikrarının sağlanmasında mevcut para ve maliye politikalarının yetersiz kalması, politika otoritelerini alternatif politika arayışına yöneltmiştir. Bütçe açıklarının merkez bankası kaynaklarıyla finansmanı neticesinde ortaya çıkan enflasyonist etkileri kontrol altına almak ve hem iç hem de dış ekonomik dengeyi sağlamak amacıyla merkez bankası bağımsızlığı konusu yoğun olarak tartışılır hale gelmiştir. Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeleri yakından ilgilendiren bu kurumsal gelişme para politikasının bağımsız olması gerektiği görüşünü vurgulamıştır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde kamusal yatırımların ulusal tasarruflarla karşılanamaması, üçüz açıkların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu noktada, merkez bankalarına bağımsızlık sağlanarak üçüz açıkları oluşturan bütçe açığı, cari açık ve tasarruf açığının dengeye getirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda tezimizin temel amacı, gelişmekte olan ülkelerde merkez bankası bağımsızlığının üçüz açıklara etkisini araştırmaktır. Bu çerçevede, merkez bankası bağımsızlığı kavramsal ve teorik olarak incelenmiş ve gelişmekte olan ülkelerde üçüz açıklar üzerindeki etkileri ampirik olarak analiz edilmiştir. 1980-2014 dönemini kapsayan ve 66 gelişmekte olan ülkenin ele alındığı çalışmada Genelleştirilmiş En Küçük Kareler (GLS) ve Hausman-Taylor tahmincileri kullanılmıştır. Ampirik bulgulara göre, gelişmekte olan ülkelerde merkez bankası başkanı değişim hızı ile bütçe açıkları arasında pozitif bir ilişki bulunduğu ancak, yasal bağımsızlık ile bütçe açıkları arasında herhangi bir ilişkinin olmadığı tespit edilmiştir. Yasal bağımsızlık ile cari açıklar arasında negatif bir ilişki olduğu anlaşılmış ancak, merkez bankası başkanı değişim hızı ile cari açıklar arasında herhangi bir ilişkiye rastlanmamıştır. Bununla birlikte, yasal bağımsızlık seviyesi arttıkça tasarruf açığının azaldığı ve merkez bankası başkanı değişim hızı ile tasarruf açıkları arasında bir ilişki olmadığı görülmüştür.The lack of monetary and fiscal policies to ensure price stability has led policy authorities to seek alternative policies. The issue of central bank independence has been intensively discussed in order to control the inflationary effects resulting from the financing of budget deficits with central bank resources and to ensure both internal and external economic balance. This institutional development, which is closely related to both developed and developing countries, emphasized the view that monetary policy should be independent. Public investments could not be met by national savings especially in developing countries led to the emergence of triple deficits. In this respect, it was aimed to balance the budget deficit, current account deficit and savings gap that created triple deficits by providing independence to central banks. In this context, the main purpose of our thesis is to investigate the effects of central bank independence on triple deficits in developing countries. Within this framework, the independence of central bank was examined conceptually and theoretically and its effects on triple deficits in developing countries were analyzed empirically. Generalized Least Squares (GLS) and Hausman-Taylor estimators were used in the study, which covered the period of 1980-2014 and 66 developing countries. According to empirical findings, there is a positive relationship between the turnover rate of head of central bank and budget deficits in developing countries, however, there is no relationship between legal independence and budget deficits. There is a negative relationship between legal independence and current account deficits, however, no relation has been found between the turnover rate of head of central bank and current account deficit. On the other hand, as the level of legal independence increased, the savings gap decreased and there was no relationship between the turnover rate of head of central bank and saving deficits.