Pandemi dönemi uzaktan eğitim uygulamalarında öğretmen liderliği : fenomenolojik bir araştırma

Abstract

Bu araştırma, Covid-19 pandemisi döneminde uzaktan eğitim uygulamalarında lider öğretmenlerin hangi niteliklerinin ön plana çıktığını, yaptıkları çalışmaların hangi faktörlerden etkilendiğini, uzaktan eğitime olumlu etki edecek hangi stratejileri geliştirdiklerini ve uzaktan eğitimin nasıl daha verimli olacağı konusunda hangi önerilerde bulunduklarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırma olgu bilim deseninde tasarlanmış nitel bir çalışmadır. Katılımcılar seçilirken amaçlı örneklem seçme yöntemlerinden ölçüt örneklem seçimi yöntemi kullanılmıştır. Katılımcılarda aranan ölçüt ise; lider öğretmenlik özellikleri taşımalarıdır. Bunun için araştırmacı tarafından uzman görüşü alınarak hazırlanan lider öğretmen belirleme formu, Kocaeli ili Gebze ilçesinde ortaöğretim kurumlarında görevli öğretmen ve müdürlere uygulanmış ve sonucunda ölçütü karşılayan 16 lider öğretmen araştırmanın katılımcıları olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada veri toplamak amacıyla mülakat yöntemi kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından 6 adet demografik ve 14 adet yarı yapılandırılmış soru alanyazın taramasından sonra hazırlanmış, uzman görüşleri ve ön uygulama sonrasında son hali verilmiştir. 2020-2021 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde görüşmeler gerekli önlemler alınarak yüz yüze yapılmış ve ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Ayrıca veri toplamı yöntemi olarak uzaktan eğitim dersi gözlem çalışması yapılmıştır. İçerik analizi tekniği ile veriler analiz edildikten sonra tüme varımsal yöntemle temalar ve kodlara ulaşılmıştır. Veri analizi için MAXQDA 18.1 kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilen alanyazındaki diğer araştırmalarla benzerlikler ve farklılıkları ile tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Bu araştırma sonucunda çıkan bazı sonuçlar şöyledir: Lider öğretmenler uzaktan eğitim sürecinde meslektaşlarıyla işbirliğini sürdürmüşler, ekip ruhunu canlı tutarken, öğrenci katılımını artırmak için çalışmalarda bulunmuşlardır. Lider öğretmenlerin çalışmalarına etki eden faktörler çıkış kaynaklarına göre, “kurumsal”, “öğretmen”, “öğrenci”, “iletişim araçları” ana temaları altında incelenmiştir. Lider öğretmenlerin uzaktan eğitim sürecini olumlu etkileyecek profesyonel/ çevrimiçi öğrenme toplulukları oluşturma, meslektaşlarına mentorluk etme, mesleki gelişimlerini sürdürme, yeni bir yöntem keşfetme, sosyal-kültürel çalışmalar yapma, yansıtıcı düşünme gibi stratejileri kullandığı sonucuna ulaşılmıştır.