Kamusal güce bağlı medya politikalarının medya ekonomisine etkileri

Abstract

Demokratikleşme ve sosyalleşmeye en büyük katkı sağlayan araçlardan biri olan medya, demokrasilerde “dördüncü güç” olarak nitelendirilmektedir. Medya, bir anlamda devlet ve toplum arasında iletişim kuran en aktif bağlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda felsefi zemin olarak yazılı, görsel ve işitsel medyanın topluma karşı sorumlulukları ve işlevleri temelde birbirlerinden farklı değildir.Küreselleşme süreciyle dünyada yaşanan teknolojik gelişmeler, siyasi ve ekonomik yapılardaki değişimler sonucunda ülkelerdeki özgürlük ve demokrasiye yönelik kavramlar ve iletişim alanı farklı boyutlara taşınmış durumdadır. Medyanın ticarileşmesi, medya ekonomisinin oluşmasına yol açmıştır. Medya, fayda-sorumluluk anlayışı içinde, kamusal faaliyetlerinin yanı sıra ticari faaliyetlerin de sürdürüldüğü bir sektör olarak da varlık göstermiştir.Farklı ülkelerde dönem dönem farklı tonlara bürünse de, tarihsel ve felsefi olarak klasik anlamda medya ve devlet ilişkisi; liberalizme dayanan, günümüzde küresel düzeyde en yaygın olan serbest piyasa ekonomisi üzerinde inşa edilmiştir. Özellikle firma faydasını maksimuma çıkarma anlayışıyla serbest piyasa içinde rekabet ederken, sosyal sorumluluk anlayışını da dikkate alan bir özel medya sektörü felsefesi anlayışı teorik anlamda hakim olmuştur. Kapitalist model içinde devletlerin, başka bir deyişle kamu erkinin medya sektörü ile olan ilişkisi, teorik anlamda, kamu hizmeti ve sosyal sorumluluk anlayışı içerisinde medyanın hareket etmesi ve bu faaliyeti yürütürken, maksimum sosyal faydaya ulaşacak adil medya rekabeti ve kurallarının oluşturulmasıdır.Küresel ölçekte yaygın olan piyasa ekonomisi-medya-kamu ilişkisi içerisinde kurulan “serbest piyasa modeli” kuralları; bir ülkenin tarihsel, kültürel ve felsefi anlayışına bağlı olarak dönüşebilmektedir.Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de medya-kamu ilişkisinin serbest piyasa modeli felsefesi içindeki uyum durumunu betimlemektir. Bu bağlamda, klasik anlamda medya ve devlet arasındaki felsefeden doğan “medya-kamu hizmeti-devlet” ilişkisi çerçevesinde Türkiye’de piyasa kurma-düzenleme ve denetleme gibi medya politikaları ve kurallarının medyanın ekonomisine olan etkileri – olumlu veya olumsuz - ele alınmıştır. Türk Basın Tarihi Osmanlı Devleti Dönemi’nden başlayarak, basın süreçleri, ulusal ve uluslararası koşullarda Türk Basını ve medyasının dönüşüme nasıl uyum sağladığı ve bu oluşumların Türk medya ekonomisine nasıl yansıdığı sorunsallaştırılmıştır.As one of the biggest contributors to socialization and democratization, media has characterized by the role of the as Fourth Power. In a sense, media stands out as the most active link communicating between the state and the society. In this direction, the functions and responsibilities of the printed, visual and auditory media towards the society do not differ from one another in essence.The technological developments and changes in the political and economic structures emerging with the process of globalization caused the concepts and communication space related to liberty and democracy in countries to change dimension. The commercialization of the media leads to the emergence of the media economy. Along with constituting a sphere where public events occured, media also exists as an industry where commercial activities take place. In this context, the media policies within the framework of the media-public-state relationship emerging out of the relationship between the media and the state has been approach in this study.Media and the state have been considered entities acting as two important actors in the social system. Because the history of the Turkish Press is full of many difficult periods, the Ottoman Period is chosen to be the starting point of the study to provide a basis, and it is tried to explain the press processes, how the Turkish Press and Media adapted to change in national and international conditions and how these developments reflect on the Turkish Media Economy.