Bağımsızlık sonrası uzun vadeli kredilerin Azerbaycan ekonomisi üzerine etkileri

Abstract

Kredi, bir ülkede ekonomik kalkınmanın sağlanabilmesi ve ekonomik büyümenin sürekliliği açısından kullanımı zorunlu olan bir finansal kaynaktır. Krediler, kredinin vadesi, teminatı, kullanım amacı, kullanıldığı sektör gibi kriterler esas alınmakla sınıflandırılabilir. Kısa vadeli krediler işletmelerin kısa vadeli fon gereksiniminin karşılanmasında kullanılmaktadır. İşletmelerin yeni yatırımları gerçekleştirebilmesi, mevcut donatımın yenilenmesi, net işletme sermayesini artırmak, şartları elverişsiz eski bir borcun ödenmesini sağlamak vb. amacıyla uzun vadeli kredilere ihtiyaç duymaktadırlar. Kredi ihtiyacı ise büyük ölçüde bankalardan sağlanan kredilerle karşılanmaktadır. Azerbaycan’da 1995 yılına kadar süren enflasyon ve istikrarsız büyüme ortamı bankacılık sisteminin sağlıklı olarak büyümesini engellemiş ve güçlenmesini sınırlandırmıştır. 1995 yılından itibaren yapılan mali ve ekonomik reformlar sonuçu bankacılık sisteminde önemli gelişmeler görülmüştür. Son yıllarda ekonomide uzun vadeli kredilerin artmasına rağmen toplam krediler içinde uzun vadeli kredilerin payı düşük kalmaktadır. Bunun dışında, bankacılık sisteminde uzun vadeli fon kaynağına ihtiyaç, sermaye yetersizliği, dışa açılma, kaynak maliyetinin yüksek olması, vb. sorunların olması ekonomide uzun vadeli kredi hacmini etkilemektedir. Bankacılık sisteminin gelişmemesi, iç tasarrufların yetersiz olması, sanayileşme ve kalkınmanın büyük finansman gerektirmesi, dış ticaret ve ödemeler dengesi açıklarının olması vb. nedenlerden dolayı Azerbaycan İMF, Dünya Bankası ve diğer uluslararası kredi ve yardım kuruluşlarından borçlanmak zorunda kalmıştır. Uluslararası kredi kuruluşlarından alınmış krediler ekonominin yeniden kurulması ve gelişmesi amacıyla kullanılmaktadır. Azerbaycan’da uzun vadeli kredilerin makro ekonomik göstergeler üzerine etkisine bakıldığında, uzun vadeli kredi hacmi arttıkça ekonomide istikrar, büyüme, yatırım hacminin artışı, istihdam ve işletmelerin durumunun iyileşmesi görülmektedir. Azerbaycan ekonomisinde uzun vadeli kredi hacmi az görülmektedir. Ama büyük yatırım ve büyüme potansiyeli olan Azerbaycan ekonomisinin gelişmesi için büyük önem arz etmektedir. The loan is a financial source that is obligatory to use in terms of achieving economic development and maintain continuous economic growth in a country. The loans may be classified on the grounds of criteria such as its term, guarantee, purpose of use and the sector of use. The short-term loans are used to meet the short-term fund need of the enterprises. Long-term loans are needed so that the enterprises may realize new investments, the existing equipment may be renewed, the operating capital may be increased and a previous debt with inconvenient terms may be paid. The need for loan is largely met by the loans made available by big banks. The inflation and instable growth atmosphere that reigned in Azerbaijan until 1995 hindered the orderly development of the banking system and restricted its capacity to gain strength. Important developments have been experienced in banking system due to the financial and economic reforms realized since 1995. Although the long-term loans have become more widespread in the economy during the recent years, the share of the long-term loans is quite low in total loans. Moreover, the rate of long-term loans is influenced by problems such as the need of the banking system for long-term fund source, insufficient capital, opening out, high costs of source cost etc. Azerbaijan has had to receive loans from IMF, World Bank and other international loan and aid organizations due to lack of development in the banking system, insufficient domestic savings, the fact that industrialization and development require a great financing, and the deficits in foreign trade and payment balance. The loans received from international loan organizations are used for the purpose of reconstructing and improving of the economy. When we consider the impacts of the long-term loans on macro economic indicators in Azerbaijan, we see that as the rate of loan-term loans gets higher, there are improvements in stability, growth, investment volume extension, employment and the status of the enterprises. The rate of long-term loans is seen as low in Azerbaijan economy. However, it is very important for the development of Azerbaijan economy, which has a great potential of investment and growth.