Cerh-ta‘dîl ilminin hicrî ilk iki asırdaki gelişim

Abstract

Hadislerin sıhhatine dair yapılacak değerlendirmelerin merkezinde isnâd; isnâd araştırmalarının odağında ise râvîler bulunmaktadır. Hadislerin aktarımını gerçekleştiren bu râvîler ise Cerh-Ta‘dîl İlminin temel konusu olmuştur. Bu çalışmada Cerh-Ta‘dîl İlminin hicrî ilk iki asırda gerçekleştirmiş olduğu gelişim seyri incelenmiştir. Hicrî II. asrın ilk çeyreğine kadar ki dönem Cerh-Ta‘dîl İlmini tesis eden düşüncenin anlaşılmasında, dolayısıyla Cerh-Ta‘dîl İlminin temellendirilmesinde önemli bir rol oynaktadır. Bu dönemdeki tenkit düşüncesinin cerh-ta‘dîlin ilim hüviyeti kazanmasında önemli misyon üstlenen aktörlere etkisi; başka bir ifadeyle Cerh-ta‘dil İlminin doğuşunun arka planı detaylıca ele alınmıştır. Cerh-Ta‘dîl İlminin hadis ilimleri içerisinde yer almasını sağlayan etbâü’t-tâbiîn dönemi münekkitlerinin tespiti ve objektif bir kriter dahilinde sınıflandırılması, kimin ne ölçüde ricâl tenkidine katkıda bulunduğunu açık bir şekilde ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Etbâü’t-tâbiîn tabakasındaki birinci düzey münekkitlerin cerh-ta‘dîl sahasında otoriteleşme süreçleri, etbâü’t-tâbiîn tabakasına ait ilk nesil münekkitlerinin bir sonraki kuşakla olan ilişkisi, aralarında râvîlerin güvenilirlikleri, cerh-ta‘dîl esasları gibi konularda görüş ayrılıklarının bulunup bulunmadığı, herhangi bir ihtilaf söz konusu ise bunların nedenleri gibi konular Cerh-ta‘dîl İlminin gelişim seyrini ortaya koymada ehemmiyetli addedilmiş ve detaylıca tetkik edilmiştir. Ayrıca söz konusu döneme ait ricâl tenkitlerinin aktarımı ve münekkitler tarafından kullanılan değerlendirme lafızları ve delâlet ettikleri manalar tetkik edilmiştir.Isnad is located in the centre of the assessments regarding the authenticity of the Hadith and transmitters of the Hadith are located in the focus of isnad examinations. Narrators has been the main subject of the science of al-Jarh and al-ta‘dil. In this thesis, the course of the development of the science of al-jarh and al-ta‘dîl in the first two centuries has been examined. The period until the first quarter of the second century Hijri plays an important role in understanding of the mentality evolving the science of jarh and ta‘dîl; hence in foundation of this science. The impact of the idea of criticism in this period on the actors undertaking a important mission in acquiring of al-jarh and al-ta‘dil a scientific identity has been discussed. Etbau al-tabi‘in critics providing the science of al-jarh and al-ta‘dil take part within the sciences of the hadit has been determined. What is more, these critics have been classified under objective criteria in order to demonstrate explicitly who contributed to the transmitters’ criticism to what extent. Primary critics’ process of gaining their own authority in the field of al-jarh and al-ta‘dil, the relationship between primary critics, controversial subjects concerning assessment principles between them has also been investigated.