Türk sinemasında Kıbrıs meselesi

Abstract

Kıbrıs’ta geçmişten günümüze bir arada yaşamış Türkler ve Rumlar, 1950’li yıllarda çatışmaya ve ayrışmaya başlamıştır. Yaşanan olumsuz gelişmeler Türk sinemasına da yansımıştır. Türk sinemasında 1959 yılında çekilmeye başlanan Kıbrıs sorunu konulu filmler 1974 yılında yapılan Kıbrıs Barış Harekâtı ile zirveye ulaşmış, 1980’li yıllarda ise popülerliğini yitirmiştir. 2000’li yıllarda farklı bir bakış açısıyla tekrar Türk sinemasında konu edinilen Kıbrıs sorunu, geçirdiği dönüşümlerle sinemamızda var olmaya devam etmiştir. Bir anlatı sanatı olarak sinema, dünyada toplumu en çok etkileyen görsel sanat dallarından birisidir. Tarihi, kültürü ve toplumu yansıtan sinema yapıtları, kitleleri yönlendirmiş ve etkilemiştir. Bu doğrultuda Kıbrıs’ta iki toplum arasında yaşanan çatışma ve sonrasında gerçekleşecek olan Barış Harekâtı da Türk sinemasında kendisine önemli bir yer bulmuştur. Araştırma 1959-1974 yılları arasında ve günümüzde çekilen Kıbrıs konulu yerli filmlerin de söylem ve görsel imgeleri üzerinden değerlendirerek, meselenin Türk sinemasında ele alınış şeklindeki değişimi ortaya koymayı hedeflemektedir. Filmler 1974 yılı öncesi, 1974 yılı ve 2000 yılı sonrası olmak üzere üç farklı dönemden seçilmiştir. Buradaki amaç Kıbrıs sorununun farklı tarihsel dönemlerde ele alınış şeklindeki değişimi göstermektir. Çalışma kapsamında dokuz film seçilerek incelenmiştir.

The Turks and Greeks, who have lived in Cyprus from past to present, began to drift apart towards a two-community process with the escalation of tensions and conflicts erupting in the 1950s. These adverse developments significantly influenced Turkish cinema. Films addressing the Cyprus issue began production in 1959, reaching their peak with the Cyprus Peace Operation in 1974, and gradually lost popularity in the 1980s. However, in the 2000s, the Cyprus issue was revisited in Turkish cinema with a different perspective, continuing to exist through its transformations. Cinema, as a narrative art form, is one of the most influential visual arts that reflect history, culture, and society, shaping and influencing masses. In this context, the conflict between the two communities in Cyprus and the subsequent Peace Operation have also found a significant place in Turkish cinema. This research aims to evaluate films on the Cyprus issue produced between 1959-1974 and in the contemporary period, analyzing them based on discourse and visual imagery to reveal the changes in how the issue is addressed in Turkish cinema. Films from three different periods are selected: pre-1974, 1974, and post-2000. The objective is to illustrate the evolution of addressing the Cyprus issue across different historical periods. Nine films are examined within the scope of this study.