Türk vergi sisteminde uzlaşma müessesesi

Abstract

Mükellefle vergi idaresi arasında meydana gelen uyuşmazlıkların giderilmesinde genel ilke, demokrasinin üç erkinden biri olarak tanımlanan yargı organını sorunu çözmesidir. Ancak vergi mevzuatımıza ilk defa 1963 yılında 205 sayılı kanunla Vergi Usul Kanunu Ek-1-10. Maddelerinin eklenmesi sureti ile mükelleflerle vergi idaresi arasındaki uyuşmazlıkların önce uzlaşma yolu ile giderilmesi amaçlanarak, vergi idaresi ile mükellef arasındaki sorunlardan, mükellefin kasdı olmadan meydana gelenlerin ya da mükellefin ya da idarenin açık hatalarından kaynaklananların yargı prosedürüne girilmeden her iki tarafın rızası ile çözülebilmesi için uzlaşma müessesesi oluşturulmuştur. 1985 yılında çıkan 3239 sayılı kanunla Vergi Usul Kanunu'na eklenen 11. Madde ile Uzlaşma Müessesesine ilaveten Tarhiyat Öncesi uzlaşma getirilerek uzlaşmanın kapsamı genişletilmiş ve müessese ;Tarhiyat Öncesi Uzlaşma ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma şeklinde bir ayrıma tabi tutulmuştur. Tarhiyat Öncesi Uzlaşmanın uygulama esasları 16.02.1987 tarihli 19374 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan yönetmelikle 01.03.1987 tarihinde uygulamaya geçilmiştir. Maliye ve Gümrük Bakanlığı tarafından 1963 yılında yayımlanan bir broşürde uzlaşma ; ikmalen resen ve idarece tarhedilen vergiler ve bunlara ilişkin cezalarının, tahakkuk edecek miktarları konusunda muayyen hallerde idare ile mükellefin anlaşmasıdır şeklinde tanımlanmıştır. Uzlaşma müessesesinin Türk Vergi Sistemine girişi 213 sayılı Vergi Usul Kanununun bazı maddelerinin değiştirilmesi ve bu kanuna bazı hükümler,in eklenmesi hakknıdaki, 19.02.1963 tarih ve 205 sayılı kanunla kabul edilmiştir.