Menâkib-i emi̇r sultan (Ni̇metullah bi̇n abdülkâdi̇r)

Abstract

Nimetullah bin Abdülkâdir el-Rûmî el-Yenişehrî'nin, Emir Sultan’ın kerametleri ve menakıbı üzerine kaleme aldığı eseri. Nimetullah b. Abdülkadir öncelikle şeyh, meşihat makamı, mürşid-i kâmil, mürşid-i nâkıs, derviş, halvet vb. tasavvufî terimler hakkında açıklayıcı bilgiler verir. Şehâbeddin Sühreverdî, Necmeddîn Râzî, Sadreddin Konevî gibi büyük mutasavvıfların eserlerinden parçalar iktibas eder. Eserin ikinci kısmında Bursa'da medfun Emir Sultan ile ondan sonra posta oturan ilk dokuz halifesi hakkında bilgi verilmekte, kerametleri aktarılmaktadır. Ardından Emir Sultan asitanesi post-nişini olmamakla bilikte Yahyâ b. Bahşî hakkında da bir bölüm bulunmaktadır.

Eserin ana ksımını oluşturan Emir Sultan hakkındaki bölümlerin başlıkları şöyledir: Emir Sultan’ın zahir ve batın mertebesi, suret-i şahsiyyesi, tarikat ve neseb silsileleri, onun Hz. Peygamber’in âli ve evladı olması bakımından fazileti, bâtınen ve manen mertebesi, ondan sâdır olan kerametler. Eser, ilk kısımda tasavvufî terimlere yer vermesi bakımından Emir Sultan’a dair yazılmış diğer menâkıbnâmelerden ayrılır. Emir Sultan’ın kerametleri kısmında kendinden önce yazılan menâkıbnâmelerle birebir örtüşen bir çok anlatı bulunsa da dili daha ağdalıdır. Özellikle Arapçanın ağırlığı metinde kendini göstermektedir. Çoğunluğu mensur tarzda kaleme alınmış eserde az da olsa Emir Sultan medhinde şiirler vardır.

Eserin günümüze ulaşmış beş nüshası bulunmaktadır. Eser, diğer menâkıbnâmelerle birlikte günümüz Türkçesine çevrilerek Mustafa Utku tarafından yayınlanmıştır (2011). Eser üzerine bir yüksek lisans tezi de hazırlanmıştır (Uğur 2013).