Türkiye’de halk kütüphanesi örneğinde AVM kütüphanelerinin durum analizi ve hizmet ihtiyacına yönelik model önerisi

Abstract

Bu çalışmada halk kütüphanelerinin yeni bir türü olarak ortaya çıkan ve 2020 yılında hizmet vermeye başlayan AVM kütüphaneleri incelenmiştir. İlk olarak halk kütüphanelerinin tanımı yapılmış, amaç ve hedefleri belirlenmiştir. AVM kütüphaneleri incelenirken halk kütüphanelerini oluşturan beş temel öğe; bina, derme, kütüphane personeli, bütçe, kullanıcı odaklı olarak ele alınmış ve yurt dışında bulunan AVM kütüphanelerinin nasıl ortaya çıktığı, AVM kütüphanelerinin gelişim süreçleri ve günümüzdeki durumlarına yer verilmiştir. AVM’ler ile kütüphaneler arasında kurulan ilişkiler, bünyesinde kütüphane bulunan AVM’lerin sağladığı avantajlar ve bir kütüphanenin AVM içerisinde yer almasının olumlu etkileri ortaya konulmuştur. Bu araştırmada Türkiye’de hizmet vermeye başlayan AVM kütüphanelerinin gözlem ve kaynak taraması yapılarak mevcut durumu analiz edilmiştir. AVM içerisinde yer alan bu kütüphane türünde yeni bir bina inşa edilmesine ve alana ihtiyaç duyulmadığı için faaliyete geçmesinin diğer kütüphane türlerine göre daha hızlı ve düşük maliyetli olduğu tespit edilmiştir. Bütün bu incelemeler sonucunda Türkiye’de mevcut halk kütüphanesi kullanıcılarının beklentileri ve potansiyel kullanıcıların ihtiyaçları göz önüne alınarak kullanıcı ve okuyucu odaklı olmak üzere 2 model önerisi sunulmuştur. Bunlardan ilk olarak incelediğimiz sınava hazırlık kütüphane kullanıcıları için model önerisidir. Bu model önerisinde kütüphane tasarımı ve hizmetlerinin kullanıcılar odağa alınarak planlanması ele alınmıştır. Okuyucu odaklı AVM kütüphanesi modeli ise kütüphaneye kitap okumak, sosyal ve kültürel yaşantılarını geliştirmek maksadıyla kullanan okuyucuların beklentileri ve ihtiyaçlarına göre tasarlanmıştır. Çalışmada yer verilen model önerileri ile kullanıcıların ihtiyaçları karşılanarak AVM kütüphanelerinin daha verimli şekilde kullanılması ve böylece toplumun gelişimine katkı sağlamak hedeflenmiştir.

In this study, shopping mall libraries, which emerged as a new type of public libraries and started to serve in 2020, were examined. First, the definition of public libraries was made and their aims and objectives were determined. While examining shopping mall libraries, the five basic elements that make up public libraries; building, collection, library staff, budget, user-oriented, and how shopping mall libraries abroad emerged, the development processes of shopping mall libraries and their current situation are included. The relationship between shopping malls and libraries, the advantages of shopping malls with libraries, and the positive effects of having a library in a shopping mall are presented. In this research, the current situation of the shopping mall libraries that started to serve in Turkey was analyzed through observation and literature review. It has been determined that this type of library located in a shopping mall is faster and more costeffective than other types of libraries because it does not require the construction of a new building and empty area. As a result of all these examinations, two model proposals, user- and readeroriented, were presented, taking into account the expectations of current public library users in Turkey and the needs of potential users. The first one we examine is a model recommendation for exam preparation library users. In this model proposal, planning of library design and services by focusing on users is discussed. The reader-oriented shopping mall library model is designed according to the expectations and needs of readers who use the library to read books and improve their social and cultural lives. With the model proposals in the study, it is aimed to contribute to the development of society by meeting the needs of users and readers of shopping mall libraries.