Sosyal bilimlerin ruhu: iletişim disiplininin kavramsal sınırları üzerine bir değerlendirme

Abstract

Etkileşim ve iletişim kavramları insan hayatının merkezinde olan iki kavramdır. Bu çalışma, iletişim öncesi, iletişim sırasında ve iletişim sonrası kavramlarının anlamlarını netleştirmeye çalışmaktadır. Bunun için öncelikle etkileşim, iletişim ve medya kavramları açıklanmış, daha sonra aralarındaki farklar ve ilişkiler gösterilmeye çalışılmıştır. Ardından, çalışmada dikkatlerin çekilmeye çalışıldığı bir diğer kavram, iletişim disiplininin merkezinde duran ancak Türkiye’deki bilimsel çalışmalar içinde bir hayli az yer iştigal eden ‘niyet’ (intentionality) kavramıdır. Yabancı literatürde gerek yapay zeka gerekse iletişim alanında önemi fark edilen ve birçok çalışmada ele alınan niyet kavramının, bu bahisle, iletişim disiplini açısından önemine dikkatlerin çekilmesi ve literatürümüzdeki yerinin genişletilmesi amacı taşınmaktadır. Çalışma literatür taramasına dayalı olarak gerçekleştirilmiş ve bu alanda Türkçe’ye çevrilmemiş kaynaklar literatüre kazandırılmak istenmiştir. Çalışmanın kuramsal dayanağını, Bratman’in ‘pratik akıl yürütmede niyetin rolleri’ modeli teşkil etmektedir. Çalışmanın son kısmı, bir giriş cümlesi niteliğinde siyasal iletişim alanına model perspektifinden bakmaktadır. Kendi içinde karmaşık bir yapıya işaret eden niyet kavramı, siyasal aktörlerin niyetleri kapsamında ele alındığında daha karmaşık hale gelmektedir. Bu çalışma kuşkusuz, tam bir açıklamadan ziyade insan varlığının ilişki içinde olduğu her durumda var olan niyet kavramına dikkatleri çekip, bu alanda yapılacak çalışmalara duyulan ihtiyacı göstermek istemektedir.

The concepts of interaction and communication have central importance in human life. This study tries to clarify the meanings of pre-communication, duringcommunication, and post-communication processes. This clarification is shown first by explaining the interaction, communication, and media concepts and then indicating their differences and relations. Then another important concept that we tried to attract attention to is intentionality. Intentionality is at the core of the communication discipline, but it needs to gain ground in scientific studies in Turkey. Therefore, this study discusses the concept of intentionality, whose importance is mainly appreciated by foreign literature, especially in artificial intelligence and communication.. This study was carried out based on the literature review and aimed to bring the sources that needed to be translated into Turkish in this field. Furthermore, this study aimed to gain attention to the importance of intentionality and extend its ground in our literature. The study's theoretical basis is Bratman's 'roles of intention in practical reasoning' model. The last part of the study examines political communication from the model perspective as an introductory sentence. Of course, this study does not offer a complete explanation and wants to draw attention to the concept of intention, which exists in every situation in which human existence is in contact, and to show the need for studies in this field.