İpoteğe dayalı konut kredisi uygulamasının ekonomik istikrar üzerindeki etkileri

Abstract

Konut finansmanında yurt dışında önemli bir yer tutan mortgage sistemi, Türkiye’de 5582 sayılı kanunun 06.03.2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmasıyla yürürlüğe girmiştir. Mortgage, kısaca .ipoteğe dayalı konut kredisi finansmanı olarak tanımlanabilir. Ekonomik istikrar en basit anlatımıyla ekonominin makro dengelerinin uyumlu olmasını ifade etmektedir. İstikrarsızlık ise bu uyumun bozulması anlamına gelir. İstikrarsızlığın çok çeşitli nedenleri bulunabilir, ancak bu nedenlerden en önemlilerinden birisi kamu açıklarıdır. Kamu açıkları, kamu gelirlerinin kamu giderlerini karşılayamamasını ifade etmektedir. Mortgage sisteminin kamu açıklarını düşürmek ve ekonomik istikrar sağlamak şeklinde olumlu bir etkisi söz konusu olabilir. Zira sistemin işlemeye başlamasıyla birlikte kayıtdışılığın azalıp kamu gelirlerinin artacağı, dolayısıyla da devletin giderlerini borçlanma yerine kamu gelirleri ile finanse etmeye başlayacağı öngörülmektedir. Bununla birlikte, bu sistemin etkin çalışmaması ya da denetim altında tutulmaması durumunda ekonomik istikrarsızlıklar ortaya çıkabileceği gibi, var olan bir krizin etkilerinin daha çok artması da söz konusu olabilir. Yapılan incelemelerde, mali krizlerin genellikle gayrimenkul, hisse senedi vb. gibi aktiflerin fiyatlarında ortaya çıkan yapay artışın (balon) patlaması sonucunda oluştuğu tespit edilmiştir. Gayrimenkullerin fiyatlarında meydana gelen her artışın ekonomik istikrarsızlığa (finansal krize) neden olduğu ileri sürülemez. Ne var ki, uluslararası uygulamalar hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerdeki gayrimenkul piyasalarında oluşan balonların çökmesiyle bankacılık krizlerinin oluşması arasında çok önemli bir korelasyon bulunduğunu göstermektedir. Bu noktadan hareketle, ele aldığımız tezin amacı, günümüzde mortgage sisteminin geldiği noktayı ve sistemin ana ögelerini irdelemek ve doğru uygulamalarla ekonomik istikrara nasıl katkı sağlayacağını ortaya koymaktır. The mortgage system, which has a prominent place in developed capital markets, has entered into effect in Turkey, by enactment of Law No:5582, which was published in the Official Gazzette on 6th of March, 2007. Economic stability, with its basic definition, implies the harmonic equilibrium amongst macro economical balances. And instability on the other hand implies the breakdown of this harmonic equilibrium. Instability may have many causes, one important of which is public deficits. It defines the inability of public revenues to meet public expenditures. Since it is anticipated that unofficial economy will diminish under mortgage system and government will cover public expenditures relying more on its revenues than borrowing, mortgage system may have a positive effect on reducing public deficits and maintenance of economical stability. On the other hand, the inefficieny of, or the lack of control on mortgage system, may cause economical instability as well as worsening the impacts of a present one. Recent researches suggest that, financial crises usually occur, after the blowing-up of the inflation on real estate or securities market prices. Even though all real estate price surges do not necessarily cause economical intsability, studies show that a strong correlation exists between real estate market balloon blow-ups and banking sector crises, both in emerging and developed economies. By this thesis, we aim to examine the mortgage system and its components in depth, and based on our findings, to argue how mortgage system can help maintain the economical stability by best practices.