HANIMLARA MAHSUS GAZETE’DE YAYINLANAN HZ. FÂTIMA KONULU RİSALE İLE TÜRKÇE YAZMALARDA ELE ALINAN AHVÂL-İ FÂTIMA’LARIN EDEBÎ ÜSLUP BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Abstract

İslâm dininde Hz. Muhammed’in kızıve Ehl-i Beyt’inden olan Hz. Fatıma, Müslüman kadınların hanımefendisi olarak bilinir. Türk kültüründe ve edebiyatında ailehayatı, çocukları, babası Hz. Muhammedile münasebeti, rivayet ettiği hadisler, vefatı vb. gibi konularda kendisinden pek çokeserde bahsedilen Hz. Fatıma, kutsal değere sahip önemli bir isimdir. İlk Osmanlı kadın dergileri arasında sayılan “Hanımlara Mahsus Gazete”, Sultan II. Abdülhamit döneminde, 1895-1908 yılları arasında yayınlanmıştır. Bu dergide 1903/1904 yılında Fatma Şadiye Hanımtarafından “Hz. Fatıma” konulu biyografik mahiyette bir risale kaleme alınmıştır.Basma eserde Hz. Fatıma’nın hayatı vekarakteristik özellikleri ele alınarak örnekİslâm kadını gösterilmek istenmiştir. Türkçe yazmalarda ise; “Dâsitân-ı Fâtıma, cariyi Fâtıma anne, vefât-ı Fâtıma, hikâyet-iFâtıma ve ahvâl-i Fâtıma” isimleri ileFatıma’nın hayatı işlenmiştir.Türk kültüründe sözlü kaynaklardanyola çıkılarak özellikle yazma ve basmaeserlerde çokça işlenen Hz. Fatıma konusu, İslâm anlayışındaki kadın modelini göstermek, Ehl-i Beyt sevgisini yaymak maksatlarıyla yazılmıştır. Çalışmanın amacı, “Hanımlara Mahsus Gazete” isimli eski harfli Türkçe dergide yayınlanan Hz. Fatıma risalesi ile aynı konuyu işleyen Türkçe yazma eserlerdeki edebî üslûbu karşılaştırmaktır. Böylece Fatıma’nın Türkçe yazma ve basma eserlerde ele alınışı, metnin işlevleri ortaya konmuş olacaktır. Çalışma, W. Ong’un “Sözlüve Yazılı Kültür” isimli çalışmasından hareketle ve edebiyat metin inceleme yöntemle-riyle değerlendirilecektir.

Fatima, who is portrayed as the daughter of Muhammad, the Ahl al-Bayt in Islam, is known as the lady of Muslim women. Hz. Fatima, who is mentioned in Turkish culture and literature about her family life, her children, her relationship with hisfather Muhammad, the hadis that he was quoted, is an important name with a sacred value. “Hanımlara Mahsus Gazete” that is considered among the first Ottoman wom- en magazines was published between 1895 and 1908 in the period of Sultan II. Abdul Hamid. In this magazine a paper about “Hz. Fatima” in biographical quality was written by Fatma Şadiye Hanım. In this published work, it is aimed to portray mod- el Islamic woman with the life and characteristic features of Hz. Fatıma. In Turkish writings the life of Fatıma was subjected with the works named as “Dâsitân-ı Fati-ma, cari-yi Fatima, mother of Fatima, death of Fatima, hikâyet-i Fatimah and ahvâl-i Fatima”. Hz. Fatima was subjected so many times in manuscripts and printed works based on oral sources of Turkish culture so as to show woman model in Islam and to spread the love of Ahl al-Bayt. The aim of the study is to compare lit- erary style of the risale (paper) about Hz. Fatima that was published in “Hanımlara Mahsus Gazete” with the Turkish manuscripts which deals with the same subject. Thus, the way that Fatıma was subjected in Turkish manuscripts and printed works and the functions of texts will be presented. The study will be evaluated with reference to W. Ong Bak’s work named “Oral and Written Culture” and with literary text analysis methods.