Endekse dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin portföy yönetiminde kullanımı ve İMKB uygulaması

Abstract

Endekse dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin kullanıldığı ülkelerle Türkiye'yi karşılaştırdığımızda, hem hisse senetleri fiyat volatilitesi hem de reel ve nominal faiz oranları seviyesi açısından önemli farklılıklar içerdiğini görüyoruz. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, kullanılan dataların tamamının İMKB' deki piyasalarda oluşan gerçek fiyatlardan alınmasıyla, Nisan-Haziran 2001 döneminde bir Endekse Dayalı Vadeli İşlemler Piyasası olsaydı, bu piyasadaki fiyat oluşum mekanizmalarını inceleyerek, bazda oluşacak değişimlerin yol açacağı olası risklerin belirlenmesiydi. Uygulama bölümünde görüldüğü gibi, bu risklerden ilki kontrat dönemi içinde faiz oranlarında ortaya çıkan yüksek oranlı dalgalanmalar ve hisse senedi fiyatlarıyla faiz oranları arsındaki ters korelasyondan kaynaklanıyor. Bu amaçla İMKB tarafından hesaplanıp yayınlanan Devlet İç Borçlanma Seneteleri Genel Fiyat Endeksi ile İMKB30 endeksi arasındaki korelasyon Ocak 2001-Haziran 2002 dönemi için haftalık değişimler baz alınarak hesaplanıp, 0.17 ters korelasyon bulunduğu sonucuna ulaşıldı. İkinci önemli riski ise nominal faizlerin seyrettiği yüksek düzey oluşturuyor. Yine uygulama bölümünden görüldüğü gibi spot fiyatın %23 ü gibi yüksek bir oranını oluşturan baz, portföy yöneticisinin hedeflenen beta değerine ulaşmasını güçleştiriyor. Bu riskin incelenmesi için İMKB30 endeksini oluşturan Hisse Senetlerinin Mayıs 1999-Mart 2001 dönemi için haftalık getirileri baz alınarak beta değerleri hesaplandı. Bunlar arasından seçilen 10 adet hisse senediyle oluşturulan model portföy ve İMKB Tahvil ve Bono Piyasası faiz oranları baz alınarak hesaplanan 3 aylık futures kontrat kullanılarak endekse dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin portföy yönetimindeki etkinliği test edildi. When we compare Turkey with the countries where index future contracts are used, we observe significant differences in terms of equity market volatility, and the level of real and nominal interest rates. This study simulates an Index Futures Market based on the ISE's actual prices in the period April-June'01, and aims to determine the potential risks that would be caused through the changes in the basis by examining futures pricing mechanisms. As it can be seen in the simulation section of the report, the first risk is due to the high volatility of interest rates during the contract term, and negative correlation between equity prices and interest rates. The correlation analysis between the ISE-30 Index and the Treasury Domestic Borrowing Notes General Index (issued by the ISE), yields a negative correlation of 0.17, based on both indices' weekly changes in the period January'01-June'02. The second important risk is the high level of nominal interest rates. Again in the simulation section, it can be seen that the basis, making up as much as 23% of the spot price, hinders the portfolio manager's attainment of the targeted beta level. To examine this risk, betas of ISE-30 constituents were determined based on their weekly returns over the period May'99-March'01. The efficiency of index futures contracts in portfolio management was tested using a model portfolio including ten of the ISE-30 stocks, and 3-month futures contracts based on the ISE Bills and Bonds Market interest rates. 1