Gazavât-ı Hayreddin Paşa (vr. 1b-200a) adlı eserin dil özellikleri, tenkitli metni ve açıklamalı dizini hazırlanarak dil ve edebiyat eğitimi açısından çalışılması

Abstract

Bu tezde 16. yüzyıl Osmanlı denizciliğinin önde gelen isimlerinden Barbaros Hayreddin Paşa’nın hayatını, deniz seferlerini ve kahramanlıklarını konu alan Gazavât-ı Hayreddin Paşa adlı eser çalışılmıştır. Çalışmada eserin İstanbul Üniversitesi Türkçe Yazmalar Bölümünde 2639 ve 2490 numaralarıyla, Viyana Nationalbibliothekte 1004 ve Paris Bibliothèque Nationalede 514 numaralarıyla kayıtlı dört farklı nüsha ele alınmıştır. Bu nüshalar karşılaştırılarak tenkitli metin hazırlanmış ve eser Türk dili ve edebiyatı eğitimi açısından değerlendirilmiştir. Çalışma kaynakça ve eklerle birlikte yedi bölümden oluşmaktadır. olan giriş kısmında araştırmanın amacı ve kapsamı yer almaktadır. İkinci bölüm olan ilgili araştırmalar kısmında dil, edebiyat ve eğitim konuları ele alınmıştır. Üçüncü bölüm yöntem bölümüdür. Dördüncü bölümde bulgular bulunmaktadır. Bulgular bölümünde Gazavât-ı Hayreddin Paşa, Hayreddin Paşa ve eserin dili hakkındaki bilgilerden söz edilmektedir. Aynı zamanda eserin dil özellikleri, Türk dili açısından taşıdığı nitelikler, gazavatname türü içerisindeki yeri, Türk dili ve edebiyatı eğitimi açısından önemi, dil incelemeleri ve açıklamalı dizini yer almaktadır. Beşinci bölüm olan sonuç kısmında elde edilen sonuçlara yer verilerek eser Türk dili ve edebiyatı eğitimi bağlamında değerlendirilmiştir. Metnin dil incelemesinde, eserin 16. yüzyıl dil ve imla özelliklerini taşıdığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda eser, Türkçenin tarihsel gelişim sürecini yansıtması bakımından önem arz etmektedir.

In this thesis, the work called Gazavât-ı Hayreddin Pasha, which is about the life, naval expeditions and heroism of Barbaros Hayreddin Pasha, one of the leading names in the 16th century Ottoman seafaring, was studied. In the study, four different copies of the work, registered in the Department of Turkish Manuscripts of Istanbul University with the numbers 2639 and 2490, in the Vienna Nationalbibliothek with the numbers 1004 and in the Paris Bibliothèque Nationaled with the numbers 514, were examined. A critical text was prepared by comparing these copies and the work was evaluated in terms of Turkish language and literature education. The study consists of seven sections including bibliography and appendices. The first section, the introduction, includes the purpose and scope of the study. The second section, related studies, addresses issues of language, literature and education. The third section is the method section. The fourth section includes findings. The findings section includes information about Gazavat-ı Hayreddin Pasha, Hayreddin Pasha and the language of the work. At the same time, the work’s linguistic features, its characteristics in terms of the Turkish language, its place in the gazavatname genre, its importance in terms of Turkish language and literature education, language studies and an annotated index. The fifth section, the conclusion, includes the results obtained and evaluates the work in the context of Turkish language and literature education. In the linguistic analysis of the text, it was determined that the work contains both 16th century Ottoman Turkish and late Old Anatolian Turkish features. In this context, the work is important in terms of reflecting the historical development process of Turkish.