TV haber programcılığı ve bir örnek : 32.Gün

Abstract

Siyasi ve toplumsal güncel haber programları kategorisine güren 32.Gün ele aldığı konular çeşitlilik göstermekle birlikte daha çok politika eksenine oturmaktadır. Türkiye'de dış politika ve dünya aktüel eksenli bir haber programının da popüler olabileceğini, 'rating' baskısı altındaki ticari televizyon kanalları için reklam geliri açısından bir ekonomik değer olabileceğini gösteren 32.Gün'ün, böylelikle ticari televizyon kanallarında paralel tarzda ya da farklı tarzda haber programlarının sayısının artmasında rolü olmuştur. Günümüz insanının, global düzeyde hayli kompleks ilişkiler, stratejiler ve taktiklerden ibaret bir dünyayı algılayabilmesinde sadece objektiflik ilkesinin yeterli olamayacağını öne sürenler yorumlayıcı gazeteciliği savunmuşlardır. Yorumlayıcı gazetecilik, olayların uygun bir arka plan içinde, niçin ve neden sorularına yanıt oluşturacak şekilde verilmesini öngören yeni bir anlayışın ifadesi sayılmaktadır. 32.Gün programında sergilenen habercilik tarzı daha çok yorumlayıcı gazetecilik türüne uygun düşmektedir. Herhangi bir konunun ya da olayın tüm tarafları ve tüm boyutlarıyla araştırılarak ortaya çıkarılması, konuyla ilgili bütün tezlerin gözler önüne serilmesi ve arka plan bilgisiyle donatılmasıyla hazırlanan dosyalar 32.Gün'ün vazgeçilmez unsuru olmuştur. Program zaman zaman enformasyonunu yaptığı görüşlerin propagandasını yapmakla suçlanmıştır. 32.Gün program akışları incelendiğinde herhangi bir konuda tez antitez ve uzman görüşü dengesine dikkat edildiği saptanmıştır. Ancak nadir de olsa bazı bölümler, ağırlıklı olarak tek bir tarafın görüşlerine yer vermiştir. Karşı tarafın görüşleri başka bir bölümde verilmiştir. 32.Gün dış politika ve dünya haberlerinin yer aldığı bir program olduğu için TRT denetiminden çok bir anlamda Dışişleri tarafından onaylanmaktaydı. Zaten TRT'de yayımlanan bir dış programın Türkiye'nin dış politikasının temel doğrultuları içinde hareket etmesi zorunluluğu da TRT yasasında bulunmaktadır. 32.Gün bir dönem yoğun bir şekilde Türkiye'nin en hassas konularına el atmıştır. Toplumdaki hassasiyetin ve kamplaşmaların derinleştiği bu dönemde yapılan bazı haberler hem olumlu hem de olumsuz anlamda büyük tepkiler toplamıştır. Birand gazetecinin görevinin nabız tutmak olmadığını savunmakla birlikte geriye dönük bir değerlendirme yaptığında toplumdaki hassasiyeti ve tansiyonu tam olarak fark edemediğini itiraf etmektedir. 32.Gün'ün bu anlamda tartışma uyandıran bir yanı da teroristlerle röportaj yapılması konusudur. Mehmet Ali Birand ve Mithat Bereket teroristlerle yapılan röportajların propaganda niteliği taşımadığı sürece yayımlanabileceğini savunmaktadırlar. Ancak Birand yoruma açık bu gibi kriterlerde mutlaka somut düzenlemeler getirilmesi inancındadır. TRT Yayın Planlama Koordinasyon ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı tarafından farklı zamanlarda yaptırılan kamuoyu araştırmalarına göre, yurt haberlerin izlenme oranı dünyadan gelen haberlerin izlenme oranından yüksekken, uluslararası aktüel olayları ele alan 32.Gün çok sayıda izleyici toplamayı başarmıştır. Bu başarının ardında karmaşık konuların hem sokaktaki insanın hem de bir diplomatın anlayabileceği bir dille anlatılması, dış olayların Türkiye ile bağlantılarının kurulması gibi faktörlerin yanısıra Birand'ın doğal, dinamik, heyecanlı ve dil sürçmeleriyle dolu sunumunun da etkisi vardır. 32.Gün'ün Türkiye'nin içe dönük yapısının kırılmasında ve dışa ilgi duymasında rol sahibi olmuştur. 32.Gün, muhabirlerinin dünyanın dört bir yanında dolaşmaları ve dört bir yanından bildirmeleri sayesinde Türkiye'nin dünya olayları hakkında bilgi sahibi olmasında yabancı basın ajanslarının tekelinin yani tek yönlü bilgi akışının aşılmasını sağlamıştır. 32.Gün'ün popülaritesi, Türkiye'de tek kanallı dönem bitip de ticari televizyonlar ortaya çıktıktan ve programın da bir ticari televizyon kanalında yayımlanmaya başlamasından sonra büyük yankı uyandıran, her yerde konuşulan, asla kaçırılmayan olma niteliğini biraz kaybetti. Birand bunu doğal karşılamakta ve pazarda kızışan rekabete bağlamktadır. Ticari televizyon kanallarında haber merkezleri büyüyerek ve güçlenerek 32.Gün'den beklenen işlevi yerine getirmeye başlamıştır. Ayrıca bu dönem rating kaygısıyla hareket eden ticari televizyonların daha sansasyonel formlara, reality show'lara, paparazzi'lere yöneldiği dönemdir ve böyle bir değişimde 32.Gün'den önce 32.Gün'ün koşturduğu kulvar rating kaybetmiştir. Ticari televizyon kanallarına geçtikten sonra programın yayın saatinin birkaç kez değiştirilmesi ve haftalık hale getirilmesi de olumsuz etki yaratmıştır. Haftalık bir programın aylık program kadar özenli üretilemeyeciği ortadadır.