Türk firmalarının Kosova’daki doğrudan sermaye yatırımlarının belirleyicileri üzerine bir araştırma

Abstract

Gelişmekte olan ve gelişmemiş ülke ekonomileri ile bağımsızlık savaşlarından sonra kurulan ülke ekonomilerinin gelişmiş süreçleri doğrudan yabancı yatırımlar ihtiyaç duymaktadır. Balkanların en yeni devleti olan Kosova’da gelişmesini sürdürmek için DYY’lara ihtiyaç duymaktadır. Kosova hükümetleri DYY’ları özendirmek için teşvikler ve avantajlı ortam oluşturarak, gelişmiş ülke firmalarının yatırımlarını çekmeyi amaçlamaktadır. Doğrudan yabancı yatırım ülkenin ekonomik gelişimini olumlu etkilemesi için düzenlemelerini ihtiyaca göre farklılaştırmaktadır. Kosova Cumhuriyeti Avrupa pazarlarına yakınlığı ile yeni pazarlara ulaşma olanağı, ucuz işgücü, yeterli alt yapı ve girdilere ucuz ve kolay ulaşım olanağı sağlayarak DYY’lar için uygun ortam oluşturmaktadır. Kosova’nın kalkınması, üretim ve ihracatın artması, istihdamın Kosova’da sağlanması DYY’ların ülkeye girmesine bağlıdır, dezavantajları ise hukukun uygulanması, maliye politikalarının yetersizliği ve şeffaflığın bulunmamasıdır. Şirketlerin kamulaştırılması ve devletleştirilmesi, yani sözleşmelerinin geçerliliğin sağlanması sorunların tehlikesi, yatırımların korumasızlığı devletin tüm alanları kontrol etmesindeki yetersizlik tüm yatırımcıları endişelemektedir. Kosova’nın ekonomik kalkınmasını ve ekonomik-politik istikrarını sağlamak için ihtiyaç olduğu yatırımları yapan firmaların geliş nedenlerini araştırmak bu çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Kosova’ya yatırım yapan firmaların yatırım kararı alırken neleri gözönünde bulundurduklarını bilmek; yeni yatırımların yönlendirilmesi konusunda, geliştirilecek politikaların esasını belirlemek için son derece önem arz etmektedir. Bu çalışma, Kosova’ya yatırım yapan firmaların yatırım kararlarının belirleyicilerini saptamaya yönelik bir fotoğraf sunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen sonuçlara göre Kosova’ya gelen firmalar; vergi avantajları, coğrafi yakınlık, komşu ülke piyasalarına erişim kolaylığı ve pazara ilk giren olma avantajı sağlama en önemli belirleyiciler olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca piyasa gücüne sahip firmalar için, devlet düzenlemeleri ve teşviklerin düzeyinin karar alma düzeyinde belirleyici etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşmıştır. Kültürel yakınlık güçlü firmalar tarafından önemsenen bir tercih olmaktadır. Yabancı Yatırım, Kosova, TürkiyeDevelopment process of national economies of countries founded after independence wars, developed and undeveloped countries require Foreign Direct Investments. In Kosovo the best country of Balkans, also require Foreign Direct Investments to sustain her development. Government of Kosovo aims to attract developed country firms’ investments while promoting and creating profitable atmosphere. Regulations of Foreign Direct Investments differ in order to leave a positive impression on countries’ economic development. With closeness to European markets; Government of Kosovo creates a fertile environment for foreign direct investments while giving opportunity for access to new markets, low-cost labor, adequate infrastructure, and low-cost and easy access to data. Development of Kosovo, growth of production and exports, and providing employment in Kosovo depend on Foreign Direct Investments. On the other hand, disadvantages of Foreign Direct Investments are practice of law, fiscal policy inadequacy, and lack of transparency. Expropriation and nationalization of companies; in other words providing validity of contract, dangers of problems, vulnerability of investments and government authorities’ inadequacy on all areas; worries all investors. This study aims to research investing firms’ reasons which Kosovo needs in order to provide economic development and economic-politic sustainability. To know what firms take into consideration while investing in Kosovo have extremely importance to lead new investments and determine policy guidelines. This study aims to present a photo intended to determine investment decision determinants of firms investing in Kosovo. According to acquired results about firms investing in Kosovo; tax advantages, proximity, accessibility to neighbor country markets and providing the first mover advantage are the most important determinants. It is concluded that state regulations and incentive values also have determining role on decision level for firms which have market power. Cultural similarities are a preference which is considered important for strong firms. FDI, Kosova, Turkey