Döviz kuru ve faiz oranlarındaki değişmelerin enflasyon üzerindeki etkileri ve Türkiye uygulaması

Abstract

Bu çalışmada Türkiye'de devamlı gündemde olan ve ülkenin en büyük sorunu haline gelmiş enflasyon üzerinde, döviz kuru ve faiz oranlarındaki değişmelerin etkileri araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle Döviz Kuru, Faiz Oranı ve Enflasyon ile ilgili teorik bilgiler verilmiştir. Ardından Türkiye'de enflasyonun son 15 yıllık gelişim seyri gösterilmiştir. Son bölümde ise öncelikle Türkiye'de enflasyon ile döviz kuru arasındaki ilişki; ardından da enflasyon ile faiz oranı arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmanın sonunda ise Türkiye'de döviz kuru ve faiz oranlarındaki değişmelerin, 1997-2001 yılları arasında enflasyonu ne yönde etkilediği ekonometrik model çerçevesinde analiz edilmiştir. Ekonometrik modelde bağımlı değişken olarak Toptan Eşya Fiyat Endeksi, bağımsız değişkenler olarak da Döviz Kuru, M2 Para Arzı ve Yıllık Tasarruf Mevduatı Faiz Oranı kullanılmıştır. Yapılan model sonucu Türkiye'de döviz kuru ve para arzı ile enflasyon oranı arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Enflasyon oranı ile tasarruf mevduatı faiz oranı arasında ise negatif yönlü bir ilişki görülmüş, ancak bu iki değişken arasında nedensellik ilişkisi bulunamamıştır. Çalışmanın sonunda Türkiye'de, incelenen son 15 yıllık zaman içersinde, tasarruf mevduatı faiz oranı ile tasarruf mevduatı arasında doğrusal bir ilişkinin bulunmadığı saptanmıştır. Devalüasyon oranı da dahil edildiğinde sıcak para getirisinin, tasarruf mevduat hacmini arttırmada asıl önemli rol oynayan faktör olduğu tespit edilmiştir.

This work focuses on the effects of interest rate fluctuations and exchange rate fluctuations on inflation which has become a chronic problem of Turkey. In the first part, theoretical background about exchange rate, interest rate and inflation is presented. Then, the change of inflation in Turkey over the last 15 years is examined. The second part discusses the relation between inflation and exchange rate and the relation between inflation and exchange rate in Turkey. In the last part, using the econometric model I developed, I analyzed how the fluctuations of exchange rate and interest rate effected the inflation in Turkey during 1997 and 2001. In the econometric model, the dependent variable is Wholesale Price Index, and the independent variables are Exchange Rate, M2 Money Supply and Annual Saving Deposit Interest Rate. The model reveals that exchange rate and money supply are positively correlated with inflation in Turkey. A negative correlation between inflation and saving deposit interest rate is found, however no causality relation could be established between two variables. This work concludes that in Turkey, during the examined last 15-year period, there is no linear relation between saving deposit interest rate and saving deposit. It has been found that, when devaluation is taken into account, hot money yield is the major factor in increasing the volume of saving deposit.