Büyükşehir belediyelerinde performans esaslı bütçeleme: Adana, Antalya ve Mersin Büyükşehir Belediyesi örnekleri

Abstract

Performans esaslı bütçeleme sistemi, Türkiye’de 2006 yılından bu yana hem merkezi yönetim kurumları, hem de yerel yönetimler tarafından uygulanmaya başlayan bir bütçe sistemidir. Kamu idarelerine ilk defa stratejik planlama ve çok yıllı bütçeleme anlayışını kazandıran bu bütçe sistemi, kaynakların uzun vadeli amaç ve hedefler doğrultusunda tahsis edilmesi imkanını vermektedir. Diğer yandan, bu bütçe sistemi sayesinde bazı performans bilgileri kullanılarak sonuçların ölçülmesi ve raporlanması sağlanmaktadır. Bu sistemin işleyişini sağlayan üç temel araç bulunmaktadır: stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporu. Sistemin başarısı için bu dokümanların gerçekçi ve gerekli bilgileri içerecek ayrıntı ve açıklıkta hazırlanması oldukça önemlidir. Ayrıca, bütçelerin stratejik plan ve performans programında öngörülen kaynak ihtiyacı ile ilişkilendirilmesi sistemin başarısının temel koşuludur. Bu çalışmada, büyükşehir belediyelerinde performans esaslı bütçe uygulamaları incelenmiştir. Bu kapsamda, Akdeniz bölgesinde bulunan Adana, Antalya ve Mersin Büyükşehir Belediyeleri örnek olarak seçilerek, bu belediyelerin performans esaslı bütçe uygulamalarının etkinliği analiz edilmiştir. Bu çerçevede, şu üç sorunun cevabının aranması amaçlanmıştır: Büyükşehir belediye bütçeleri stratejik plan ve performans programlarında belirtilen kaynak ihtiyacı ile ilişkili bir şekilde hazırlanmakta mıdır? Büyükşehir belediyelerinin faaliyet raporları, stratejik plan ve performans programı ile belirlenen hedeflerin ve bu hedefler için öngörülen kaynak tahsisinin gerçekleşme durumunu açık ve anlaşılır bir şekilde göstermekte midir? Performans esaslı bütçe uygulamasından elde edilebilecek faydaları arttırabilmek için sistem ve uygulama nasıl geliştirilebilir? Çalışmada öncelikle literatür ve mevzuat taramasından yararlanılarak performans esaslı bütçeleme sistemi ve bu sistemin ülkemizdeki uygulaması hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra örnek olarak seçilen Adana, Antalya ve Mersin Büyükşehir Belediyelerinin performans esaslı bütçe uygulamaları, 2015-2019 dönemine ilişkin stratejik plan, performans programı, bütçe ve faaliyet raporları çerçevesinde analiz edilmiştir. Son olarak analiz sonuçları genel olarak değerlendirilmiş ve sistemin geliştirilmesine ilişkin önerilere yer verilmiştir.Performance-based budgeting system is a budget system that has been implemented by both central government institutions and local governments since 2006 in Turkey. This budget system, which brought the understanding of strategic planning and multi-year budgeting to public administrations for the first time, provides the opportunity to allocate resources in line with long-term goals and targets. On the other hand, with this budget system, some performance information is used to measure and report the results. There are three basic tools that ensure the functioning of this system: the strategic plan, the performance program and the activity report. For the success of the system, it is very important that these documents are prepared in detail and clear to include realistic and necessary information. In addition, associating the budgets with the resource needs foreseen in the strategic plan and performance program is the basic condition for the success of the system. In this study, performance-based budget practices in metropolitan municipalities were examined. In this context, Adana, Antalya and Mersin Metropolitan Municipalities in the Mediterranean region were selected as examples, and the efficiency of performance-based budget implementations of these municipalities was analyzed. In this framework, it is aimed to seek answers to the following three questions: Are the metropolitan municipality budgets prepared in relation to the resource needs specified in the strategic plan and performance programs? Do the activity reports of metropolitan municipalities clearly and comprehensibly show the realization status of the targets determined by the strategic plan and performance program and the resource allocation foreseen for these targets? How can the system and implementation be developed in order to increase the benefits that can be obtained from the performance-based budget implementation? In the study, first of all, information about the performance-based budget system and the implementation of this system in our country was given by making use of literature and legislation review. Then, the performancebased budget practices of Adana, Antalya and Mersin Metropolitan Municipalities, which were selected as examples, were analyzed within the framework of the strategic plan, performance program, budget and activity reports for the 2015-2019 period. Finally, the results of the analysis were evaluated in general and suggestions for the development of the system were given.