Sözden Yazıya İletişimin Değişen Yapısı: Matbaa Örneği

Abstract

İletişim tarihi içerisinde söz ve yazı olarak çok temel bir ayrım yapılmaktadır. Hem söz hem de yazı belirli kültürel formları, algılama ve deneyimleme biçimlerini beraberinde getirerek iki ayrı formu meydan getirmektedir. Sözün ve onun yazıya dökülmüş hali iki ayrı dünyaya neden olduğu gibi söz ve yazı sadece bir değişim ya da gelişim hamlesi olarak değerlendirilemez çünkü teknolojik determinist bir bakışla formun zorunlu olarak beraberinde getirdiği sonuçlar vardır. Bu bağlamda Ong, bilginin boyutlarının yazı ile değiştiğini; Postman, yazının tipografik insanın analitik yeteneklerini açığa çıkardığını; McLuhan ise yazının daha soğuk ve mesafeli olduğunu düşünmektedir. Söz, yazı ve matbaa içeriğine bakılmaksızın, sadece aracın merkeze alınması ekseninde incelenecek ve binlerce yıllık sözlü kültürün ve iletişimin doğasının yazı ve matbaa ile nasıl değiştiği gösterilecektir. Bu makalede Walter Ong, Neil Postman ve Marshall McLuhan’ın bakış açılarından hareketle, sözün, yazı ve matbaa ile yani “araç” ile kayda geçirilip çoğaltılması merkeze alınarak teknolojik determinist bir analize girişilecek ve kültürün değişen doğası nedeniyle ortaya çıkan ekonomik, politik ve toplumsal sonuçlar incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Söz, Yazı, Kültür, İletişim, Teknolojik Determinizm.