Tokatlı Arakiyecizade ve “Şerhu’l-i‘rab an kavaidi’l-i‘rab” adlı eseri : (inceleme ve tahkîk)

Abstract

TOKATLI ARAKİYECİZÂDE VE ŞERHU’L-İ‘RÂB AN KAVÂİDİ’L-İ‘RÂB ADLI ESERİ (İnceleme ve Tahkik) Bu çalışma İbn-i Hişâm’ın (m.1309-1360) nahve dâir el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ’râb adlı eserinin üzerine, XVI. yüzyıl Osmanlı ulemâsından Tokatlı Arakiyecizâde Ahmed tarafından yazılan Şerhu’l-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ’râb adlı şerhin tahkikidir. Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, gayesi ve amaçları anlatıldı. XVI. yüzyıl’da Osmanlı Devletinin genel durumu hakkında bilgi verildi. Birinci bölümde, biyografik eserlerde hayatı hakkında malumat bulamadığımız müellifimiz, eserlerinden yola çıkılarak tanıtıldı. Şemseddin Sivâsî’nin (ö. 1006/ 1598) hocası olan Şemseddin Arakiyecizâde ile müellifimizin aynı kişiler olduğu ispata çalışıldı. İkinci bölümde Şerhu’l-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ’râb tanıtılarak, eserin nüshaları ve bulundukları kütüphaneler tespit edildi; müellifin şerhte takib ettiği usûl anlatıldı. Üçüncü bölümde ise eserin üç nüshası karşılaştırılarak bilgisayar ortamında yeniden yazıldı. Nüshalar arasındaki farklar, âyet ve şiirler tespit edilerek dipnotlarda gösterildi. Eserde geçen şahıslar hakkında dipnotlarda kısa bilgi verildi.

TOKATLI ARAKİYECİZÂDE AND HIS WORK NAMED ŞERHU’L-İ‘RÂB AN KAVÂİDİ’L-İ‘RÂB (Examination and Addition Critic) This study is the vertification of named Şerhu’l-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ’râb commentary work based on Ibn-i Hisam’s (m.1309-1360) work named el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ’râb. This vertification has been written by Tokatlı Arakiyecizâde Ahmed who is one of the XVI. Century Ottoman scholars. Our work contains an introductory and three parts. In introduction part , the subject , aims and purposes of the study were mentioned. Some informations about the general situation of XVI. Century Ottoman State were mentioned In first part , the author about whom we couldn’t find any information about his life in biographic works was introduced based on his works. It was tried to confirm that Şemseddin Arakiyecizâde who is the hodja of Şemseddin Sivâsî’s (d.d 1006/ 1598) is the same person with our author. In second part, Şerhu’l-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ’râb was introduced and copy of the work and their libraries were identified ; the way of the author on commentary work was mentioned. In third part , three copies of the work were compared with eachother and written again. The differences among the copies and ayeths and poems were identified and given as footnotes. Short knowledges about the people mentioned in the work were given as footnotes.