Ebu Said Muhammed Hadimi’nin Kur’an-ı yorumlama yöntemi

Abstract

Tezin Adı: Ebû Said Muhammed Hâdimî’nin Kur’an’ı Yorumlama Yöntemi Hâdimî kelamî, tasavvufî ve fıkhî yöntemlerin hepsinin, “Kur’an’i Hakikatleri” keşf etme maksadıyla geliştirildiğini savunmaktadır. Ona göre tefsir, mahiyeti gereği söz konusu yöntemler alanında mükemmel bir şekilde uzmanlaştıktan sonra yapılmalıdır. Aksi takdirde parçacı, bölük-pörçük bir Kur’an tasavvuru ortaya çıkmış olacaktır. Onun bu sistemi interdisipliner bir mahiyet taşımaktadır. Din ilimleri olarak fıkıh ve kelâm, felsefi analiz ve teorik kanıtlama yöntemi olarak mantık, vahdet-i vücut metafiziği olarak tasavvuf bu düşünce sisteminde dinî ve aklî meşruiyet sorunu yaşamadan bir arada bulunmaktadır. Bu yaklaşımıyla Hâdimi’nin , müteahhirin Osmanlı ulemasının ilim anlayışını benimsediğini diyebiliriz. Hâdimî, eserlerinde aklî yorumlarını dinî naslarla desteklemeye çalıştığı gibi, dinî izahları da aklî yorum ve yaklaşımlarla temellendirmeye çalışmakta, ilâhi bilginin insani bilgiyi tamamladığını düşünmektedir.

Thesis Tittle: Ebu Said Muhammed’s Methode in İnterpretation of Quran Hâdimî argues that jurisprudential (fıkhi) and mystical (tasavvufi) methods were developed to discover Qur'anic Truths. In his view, one should engage in exegesis only after mastering these methods and becoming experts in these fields. Otherwise, a fragmented and partial understanding of the Qur'an would emerge. His system therefore has an interdisciplinary character. Jurisprudence and theology as religious sciences, logic as a method of philosophical analysis and substantiation and mysticism as metaphysics of oneness of being (vahdeti vücud) can co-exist in this system of thought without experiencing a problem of religious and intellectual justification. In this respect, we can argue that Hâdimî adopted the principles, methods and perceptions of science and learning of late Ottoman scholars. In his works, Hâdimî tries to support his intellectual interpretations with religious evidence on the one hand and tries to ground his religious explanations on intellectual foundations on the other hand. He thinks that divine knowledge completes human knowledge.