Üniversite öğrencilerinin yaşam değerleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki

Abstract

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN YAŞAM DEĞERLERİ İLE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yaşam değerlerinin sıralamasını belirlemek, yaşam değerleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi sınamak ve yaşam değerlerinin cinsiyet, üniversite türü, ÖSS alanları, sınıf düzeyi, yaş değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırmada kullanılan yöntem, korelasyon türü ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın örneklemini; ÖSS alanlarından EA-2, SAY-2, SÖZ-2 ve DİL puan türüyle öğrenci alan iki devlet üniversitesi ile iki vakıf üniversitesinde 2., 3. ve 4. sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrencilerden, küme örnekleme yoluyla seçilen 527 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında, örneklem grubuna Rokeach Değer Envanteri ve Sıfat Listesi (ACL) ölçekleri uygulanmış ve ölçek uygulamaları 12 hafta boyunca, haftanın çeşitli günlerinde 20 dakikalık oturumlar biçiminde gerçekleştirilmiştir. Uygulama ve verilerin toplanması aşamasından sonra, elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri yapılmıştır. Araştırma grubunun amaçsal ve araçsal değerlerinin genel sıralamasını saptamak, ayrıca cinsiyet değişkeni, üniversite türü değişkeni, ÖSS alanı değişkeni, sınıf düzeyi değişkenine göre grubun medyan değerleri ve değer sıralama sonuçlarını elde etmek için Medyan Testi kullanılmıştır. Amaçsal ve araçsal değerlerle yaş değişkeni arasındaki ilişkiyi, sınamak üzere Spearman-Rho Sıra Farkları Korelasyon Testi kullanılmıştır. Amaçsal ve araçsal değerlerle kişilik özellikleri ilişkiyi (18 amaçsal değer grubuyla 24 alt gruptan oluşan kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi ve 18 araçsal değer grubuyla 24 alt gruptan oluşan kişilik özellikleri arasında) sınamak üzere Spearman-Rho Sıra Farkları Korelasyon Testi kullanılmıştır. Kişilik özellikleri alt gruplarının aritmetik ortalama ve standart sapma puanları dağılımı hesaplanmıştır. Böylece araştırma grubunun genel yaşam değerleri sıralaması, yaşam değerleriyle kişilik özellikleri arasında ilişki olup olmadığı, yaşam değerlerinin yaş, cinsiyet, üniversite türü, ÖSS alanı ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmiştir. Elde edilen istatistik sonuçların anlamlılığı 0.05, 0.01 ve 0.001 düzeyinde test edilmiştir. Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinin yaşam değerleri (ahiret selameti, aile güvenliği, barış içinde bir dünya, başarı hissi, bilgelik, eşitlik, güzellikler dünyası, heyecanlı bir yaşam, iç huzur, kendine saygı, mutluluk, olgun sevgi, özgürlük, rahat bir yaşam, sosyal onay, ulusal güvenlik, zevk, bağımsızlık, bağışlayıcılık, cesaretli olma, dürüstlük, entelektüellik, geniş görüşlü olma, hayal gücü kuvvetli olma, hırslı olma, itaatkarlık, kendini kontrol etme, kibarlık, mantıklı olma, muktedir olma, neşeli olma, sevecenlik, sorumluluk sahibi olma, temizlik, yardımseverlik) ile kişilik özellikleri arasında ilişki olduğu sadece gerçek dostluk ile kişilik özellikleri arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı bulunmuştur. Ayrıca üniversite öğrencilerinin yaşam değerlerinin cinsiyet, üniversite türü, ÖSS alanı, sınıf düzeyi ve yaş değişkenlerine göre farklılaştığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, değerler psikolojisi, kişilik psikolojisi, eğitim psikolojisi alanlarında yapılacak araştırma ve eğitim programlarında faydalı olabilecek önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Yaşam değerleri, kişilik özellikleri, üniversite öğrencileri.

RELATIONSHIP BETWEEN HUMAN VALUES AND PERSONALITY TRAITS OF UNIVERSITY STUDENTS The aim of this study is to determine the human values rank order of the university students and to examine the relationship between human values and personality traits of them, and to investigate if the human values of the university students differ as a function of gender, type of university, field of ÖSS (Turkish university entrance examination), grade level and age variables. Correlational survey model was used in the study. Totally 527 students of second, third, and fourth grade of four universities (2 government, 2 private that had students of EA-2, SAY-2, SÖZ-2 and DİL of ÖSS fields) with cluster sampling constituted the sample of the study. The data was collected by Rokeach Value Survey and Adjective Check List scales from the sample and the scales were applied in different days of the week in 20-minute sessions for 12 weeks. After the applications, the collected data was statistically analyzed. The median test was carried out both to determine the general rank orders of the terminal and instrumental values of the sample and to examine the median values and rank order results as a function of gender, type of university, ÖSS field, and grade variables. Sperman’s Rho Rank Order Correlation Test was used to examine the relationship between terminal – instrumental values and age variable. The same test was also used to examine the relationship between terminal – instrumental values and personality traits (the relationship between the group of 18 terminal values and personality traits composed of 24 sub-groups and the relationship between the group of 18 instrumental values and personality traits composed of 24 sub-groups). The arithmetic mean scores and the standard deviation scores were found for the sub-groups of personality traits. Thus, the general rank orders of human values and the relationship between human values and personality traits of the sample were determined. In addition, the change in human values as a function of age, gender, type of university, field of ÖSS, and grade level variables was investigated. The statistical results were tested in respect to 0.05, 0.01, and 0.001 levels of significance. As a result, statistically significant relationship was found between the personality traits of the university students and their human values (salvation, family security, world of peace, sense of accomplishment, wisdom, equality, world of beauty, exciting life, inner harmony, self respect, happiness, mature love, freedom, a comfortable life, social recognition, national security, pleasure, independent, forgiving, courageous, honest, intellectual, broadminded, imaginative, ambitious, obedient, self controlled, polite, logical, capable, cheerful, loving, responsible, clean, helpful). But there was not a significant relationship only between true friendship and personality traits. It was also investigated that the university students’ human values differed as a function of gender, type of university, field of ÖSS, grade level, and age variables. In connection with these findings, suggestions that can be beneficial for research and educational programs in the fields of psychology of values, personality and education were made. Key Words: Human values, personality traits, university students.