4857 sayılı iş kanunu çerçevesinde yıllık ücretli izin hakkı

Abstract

Çalışmamızın konusunu teşkil eden yıllık ücretli izin hakkı işçinin dinlenme hakkının görünümlerinden bir tanesidir. Nitekim yoğun iş temposu ve ağır iş koşulları altında çalışan işçiler fiziken ve ruhen yorulmakta, süreç içerisinde işçilerin verimliliği düşerken iş kazaları artmaktadır. Her ne kadar işçilerin ara dinlemeleri veya hafta tatili benzeri dinlenme hakları var ise de bu süreler oldukça kısa olduğu için işçilerin kelimenin gerçek anlamıyla dinlenebilmesi mümkün olmamaktadır. Bu sebeple modern iş hukukunun gelişmesiyle birlikte yıllık ücretli izin hakkı iş karşılığı ücret ilkesinin istisnalarından birisi olarak ihdas edilmiştir. İşçiler yıllık ücretli izin hakkı ile gelir elde etme endişesi olmaksızın uzun sürelerle dinlendirilmekte, böylelikle aileleri ile vakit geçirebilmekte, sosyal faaliyetlerine vakit ayırabilmekte, fiziken ve ruhen yenilenebilmekte, işçilerin verimlilik ve dikkatleri artmakta, işyerinde iş kazası riskleri ise azalmaktadır. Yıllık ücretli izin hakkı mevzuatımızda işçi lehine emredici normlar ile düzenlenerek korunma altına alınmış anayasal haklardan birisidir. Nitekim iş ilişkisinin zayıf tarafında bulunan ve ekonomik açıdan işverene bağımlı olan işçinin korunması gerekmektedir. Ancak uygulamada yıllık ücretli izin hakkının işçi ve işveren tarafından sıklıkla ihlal edilmekte olduğu görülmektedir. Çalışmamızda yıllık ücretli izin hakkı 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde ve bu kanunun m.53 vd. hükümleri uyarınca ihdas edilen Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği kapsamında incelenmiş, yıllık ücretli izin hakkına aykırılığın neticeleri ele alınmıştır. Ayrıca emsal Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri kararları çalışmamız kapsamına dahil edilmiş ve yeni koronavirüs (Covid-19) sebebiyle düzenlenen hükümlerin yıllık ücretli izin hakkına etkileri de incelenmiştir.

The annual paid leave right, which is the subject of this study, is one of the aspects of the employee's right to rest. As a matter of fact, employers working under intense work pace and heavy working conditions get tired physically and mentally, while the productivity of workers decreases in the process and occupational accidents increase. Although workers make breaks such as rest periods or weekends, it is not possible for the workers to rest in the literal sense of the word because these periods are quite short. Therefore the right to annual paid leave has been established as one of the exceptions to the wage for work principle with the development of modern labour law. With the right to paid annual leave, employers are rested for long periods without worrying about earning an income, thus they can spend time with their families, devote time to social activities, renew physically and mentally, increase their productivity and attention, and reduce the risk of occupational accidents. The right to annual paid leave is one of the constitutional rights that are regulated by mandatory norms in favor of the employee in our legislation. As a matter of fact, the worker who is on the weak side of the business relationship and is economically dependent on the employer should be protected. However, in practice, it is observed that the right to annual paid leave is frequently violated by the employee and the employer. In this study, the right to annual paid leave is handled within the framework of Labour Law No. 4857 and The Annual Paid Leave Regulation, which was established in accordance with the provisions and the consequences of the breach of the annual paid leave right are discussed in this study. In addition, the precedent decisions of the Court of Cassation (Yargıtay) and the Regional Courts of Justice (Bölge Adliye Mahkemeleri) are included. The effects of the provisions created due to the new coronavirus (Covid-19) on the right to annual paid leave are also examined.