Yanya vilayeti Amed-Reft defterlerine göre Yanya'da dini kurumlar, yapılar ve dini hayat (XIX yy. sonu- XX yy. başları)

Abstract

hat, Yanya, Osmanlı Dönemi, Dini Hayat, Dini Kurumlar ÖZET Yanya toprakları, Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda ilk yerleştiği bölgedir. Günümüzde Yunanistan’ın kuzeyi ile Arnavutluk’un güney bölümünü kapsayan bu topraklar, eskiden Yanya vilayeti adıyla anılmaktaydı. Önemli bir Osmanlı geçmişine sahip bölgenin dini hayatına ilişkin ne yazık ki arşiv kaynaklarından faydalanılarak hazırlanan çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. İstanbul Müftülüğü Arşivi’nde bulunan gelen-giden evrakların kaydedildiği Amed-Reft türü defterlerden yola çıkan çalışmamız, son dönem Osmanlı hâkimiyetinde bulunan Yanya vilayetindeki ilmiye kurumunun İstanbul’daki Meşihat ile ilişkilerini aydınlatmayı hedeflemektedir. Bu tür defterlerde ayrıca Yanya vilayeti dini hayatı, son Osmanlı idaresinde önemli yeri bulunan müftüleri, eğitimin yaygınlaştırılmasında katkıları bulunan müderrisleri, çoğunun harap olup bazıların bugüne kadar gelmeyen birkaç Osmanlı dönemi mimari yapılarla ilgili önemli bilgiler bulunabilmektedir. Konuyu üç ana bölümde ele alan çalışmamızın, birinci bölümde Yanya Vilayeti ve Meşihat teşkilatı hakkında sunulacak, ikinci bölümde ise arşiv kaynaklarından yola çıkarak vilayetin naiplik ve müftülük müessesi ile müderrisleri üzerinde durulacaktır. Son bölümde ise Vilayetteki dini hayat ve dini yapılar ele alınacaktır. Meshiat, Ioannina, Ottoman Period, Religious Life, Religious Institutions.

The territory which was known as Ioanniana since the ancient time was the first place conquered by Ottomans in the Balkans. Today, Yanya, as it is called during the Ottoman Period, covers the north side of Greece and south Albania. Despite the fact that Yanya was one of the most important centers Ottomans had until the last period of the Empire, there are very few academic work based on Ottoman archive documents focusing on the territory. This work which is aimed to enlighten last period of Ottoman Empire in Yanya, is based on the official correspondence registries of Mesihat called Amed-Reft registries. These archive documents which are preserved now in Istanbul Muftiate Archive, provide us valuable information not just about the history of the land, but also about the relationship between the central body and provincial organization of Mesihat. Furthermore, these records have many details about the religious life in that time’s Yanya, the place of religious officials in the administration, religious buildings, muderrises etc. Our work which handles the subject under three chapter is mainly aimed to contribute to build the consciousness about the Ottoman period of Ioanniana by reminding its precious socio-cultural and religious structure. In the first chapter, while a general overview on the Yanya Vilayeti and the structure of Meshiat is provided, second chapter focuses on organization of Naibs and Muftis and Muderrises. Religious life and religious buildings will be handled in the last chapter.