Eğitimde dijital dönüşüm : dijital ekosistem kullanımının öğretmenlerin dijital yeterliliklerine ilişkin bir karma yöntem araştırması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, eğitimde dijital dönüşüm bağlamında, dijital ekosistem kullanımının öğretmenlerin dijital yeterliliklerine etkisinin incelenmesi ve araştırma kapsamında prototip bir mobil uygulama tasarlanmasıdır. Bu araştırma nicel ve nitel araştırma desenlerinin bir arada kullanıldığı Karma Yöntem (Mixed Methods) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel bölümünde ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu araştırmanın evreni 2024-2025 eğitim öğretim yılı İstanbul ili Kartal ilçesinde resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunu seçkisiz-yansız atama yöntemi ile seçilen 25 öğretmen deney grubu 25 öğretmen kontrol grubu olmak üzere toplam 50 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri Dijital Öğretmen Yeterlilik Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel boyutu olgubilim (fenomenoloji) araştırma deseni ile tasarlanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu ise nicel boyuta da katılmış olan deney grubunu oluşturan 25 öğretmen oluşturmuştur. Nitel verilerin toplanmasında ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Betimsel istatistik yöntemlerinden frekans (f), yüzde (%), grupların görüşlerinin tespiti için aritmetik ortalama (ort), ölçütlerin dağılımı ve görüş birliğini tespit etmek için standart sapma (ss) kullanılarak araştırma verilerinin analizi yapılmıştır. Ayrıca t-testi, tek yönlü varyans analizi (One Way Anova) analizleri yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırmanın geçerliği ve güvenirliğinin sağlanması için gerekli önlemler alınmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen sonuçlara göre; araştırmanın başında yapılan ön test sonuçlarına göre, deney ve kontrol gruplarında bulunan öğretmenlerin dijital yeterlilik genel puanı ve alt boyutları (kaynak geliştirme, iletişim ve iş birliği, güvenlik, değerlendirme) arasında yapılan istatistiksel karşılaştırmalar sonucunda anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırmanın sonunda yapılan son test sonuçlarına göre, deney ve kontrol gruplarında bulunan öğretmenlerin dijital yeterlilik genel puanı ve alt boyutlarında yapılan karşılaştırmalar, deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar göstermiştir. Bu bulgular, dijital ekosistem kullanımının öğretmenlerin dijital yeterliliklerinin gelişiminde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Araştırmanın nitel bulguları incelendiğinde; öğretmenler eğitimde dijital dönüşümün eğitimin vazgeçilmez bir parçası olduğu, çağa ayak uydurmayı sağladığı, yaygınlaştırılması gerektiği, fırsat eşitliği sağladığı ve özgünleşmeye katkı sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda araştırmacılar ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.The aim of this research is to examine the effect of digital ecosystem use on teachers' digital competencies in the context of digital transformation in education and to design a protype mobile application. This research was carried out with Mixed Methods, in which quantitative and qualitative research designs were used together. In the quantitative part of the study, a quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used. The population of this research consists of teachers working in public secondary schools in Kartal district of Istanbul province in the 2024-2025 academic year. The quantitative dimension of the research consists of a total of 50 teachers, 25 teachers in the experimental group and 25 teachers in the control group, who were selected by the random-selection method. The quantitative data of the study were collected with the Digital Teacher Competence Scale. The qualitative dimension of the study was designed with phenomenology research design. The study group of the qualitative dimension of the research consisted of 25 teachers in the experimental group who also participated in the quantitative dimension. A semi-structured interview form developed by the researcher was used to collect qualitative data. Quantitative data were analyzed in SPSS program. Data were analyzed using frequency (f), percentage (%), arithmetic mean (mean) to determine the opinions of the groups, standard deviation (SD) to determine the distribution of criteria and consensus. In addition, t-test and one-way analysis of variance (One Way Anova) analyses were conducted. Content analysis was used to analyze qualitative data. Necessary measures were taken to ensure the validity and reliability of the research. According to the results obtained in the quantitative dimension of the research; according to the results of the pre-test conducted at the beginning of the research, no significant difference was found as a result of statistical comparisons between the overall digital competence score and sub-dimensions (resource development, communication and cooperation, security, evaluation) of the teachers in the experimental and control groups. According to the post-test results at the end of the study, the comparisons made in the digital competence general score and sub-dimensions of the teachers in the experimental and control groups showed statistically significant differences in favor of the experimental group. These findings reveal that the use of digital ecosystems plays an important role in the development of teachers' digital competencies. When the qualitative findings of the study were examined; teachers concluded that digital transformation in education is an indispensable part of education, keeps pace with the age, should be widespread, provides equal opportunities and contributes to originalization. In line with these results, suggestions for researchers and practitioners are presented.