Katılım bankacılığında likidite riskinin yönetilmesi ve Türkiye uygulaması

Abstract

Dünya ekonomik sisteminde finansal piyasalar açısından bankacılık sektörü yüksek öneme haizdir. Ülkemizde de benzer şekilde finansal piyasalarda bankacılık sektörünün ağırlığı yüksektir. Her ne kadar mevduat bankalarının aktif büyüklükleri katılım bankalarına kıyasla yüksek olsa da, katılım bankaları sunmuş olduğu ürün ve hizmet çeşitliliği ile finansal piyasalarda kendine yer edinmiştir. Bu da sektör içinde bulunmanın avantaj ve dezavantajlarını beraberinde getirmektedir. Avantajlardan yararlanmak ve dezavantajları bertaraf etmek için özkaynak yapısı güçlü, sürdürülebilir, sağlam ve uygulanabilir risk yönetimi ile beraber iç kontrol ve denetim sistemlerinin mevcut olması gerekmektedir. Gerek ulusal gerekse uluslararası düzeyde iktisadi olaylardan doğrudan veya dolaylı bir şekilde etkilenen katılım bankaları kredi, faiz ve kâr payı, piyasa, kur, operasyonel, likidite ve şer’i risklere maruz kalmakta ve faaliyetlerini bu riskleri yöneterek sürdürmektedir. Bu minvalde mali istikrarın sağlanması ve bankacılık faaliyetlerinin devamlılığı açısından katılım bankalarının likidite riskini nasıl yönetmeye çalıştıkları önem arz etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, katılım finans sektöründe önemli büyüklüğe sahip olan katılım bankalarının likidite riskinin yönetilmesinde bu riski etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Literatür incelendiğinde likidite riskiyle ilgili çalışmaların konvansiyonel bankalar üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu çalışmada Türk bankacılık sektöründe faaliyette bulunan katılım bankalarında likidite riskini etkileyen içsel değişkenler belirlenmiştir. Bu kapsamda Türkiye’de faaliyette bulunan 5 katılım bankasının 2016-2020 yılları arasındaki çeyrek dönemlik verileri panel regresyon analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmada, bağımlı değişken Likidite Riski (LRİSK), bağımsız değişkenler ise Aktif Karlılığı (ROA), Özsermaye Karlılığı (ROE), Aktif Büyüklüğü (AKBUY), Sermaye Yeterlilik Oranı (SYR) ve Dış Finansman (DFİN) olarak seçilmiştir. Analiz sonucunda, bankalara özgü ROE, SYR ve DFİN değişkenleri 1 birim arttığında likidite riski sırasıyla 0.26, 0.22 ve 0.21 düşmekte ve AKBUY 1 birim arttığında likidite riski 0.46 yükselmektedir.

In the world economic system, the banking sector has a high importance in terms of financial markets. Similarly, the weight of the banking sector in financial markets is high in our country. Although the asset sizes of deposit banks are higher than participation banks, participation banks have taken a place in the financial markets with the variety of products and services they offer. This brings with it the advantages and disadvantages of being in the sector. In order to benefit from the advantages and eliminate the disadvantages, it is necessary to have a strong equity structure, sustainable, sound and applicable risk management, as well as internal control and audit systems. Participation banks, which are directly or indirectly affected by economic events at both national and international level, are exposed to credit, interest and dividend, market, currency, operational, liquidity and Shari'a risks and continue their activities by managing these risks. In this respect, it is important how participation banks try to manage the liquidity risk in terms of ensuring financial stability and the continuity of banking activities. The main purpose of this study is to determine the factors affecting this risk in the management of the liquidity risk of participation banks, which have a significant size in the participation finance sector. When the literature is examined, it is seen that studies on liquidity risk concentrate on conventional banks. In this study, internal variables affecting the liquidity risk in participation banks operating in the Turkish banking sector were determined. In this context, the quarterly data of 5 participation banks operating in Turkey between the years 2016-2020 were analyzed by panel regression analysis method. In the study, the dependent variable is Liquidity Risk (LRISK), and the independent variables are Return on Assets (ROA), Return on Equity (ROE), Asset Size (AKBUY), Capital Adequacy Ratio (CAR) and External Financing (DFIN). As a result of the analysis, when the ROE, CAR and DFIN variables specific to banks increase by 1 unit, the liquidity risk decreases by 0.26, 0.22 and 0.21 respectively, and when AKBUY increases by 1 unit, the liquidity risk increases by 0.46.