Sermaye piyasalarında derinlik v etkinlik: İMKB’nin değerlendirilmesi tezi

Abstract

Bir sermaye piyasasının gelişmişlik düzeyini belirleyen çok sayıda etken bulunmaktadır. Bunlarda kesin bir birliktelik sağlanamamakta olup, uluslar arası finans kuruluşları ile araştırmacıların kullandıkları kriterler arasında en yaygın olanları kabul görmüştür. Bu kriterler içinde sermaye piyasalarının yapısal özellikleri; genişlik, esneklik, derinlik dereceleri, türev piyasaların varlığı, işlem hacmi, piyasanın etkin olup olmadığı ya da etkinlik derecesi, piyasa kapitalizasyonu, likiditesi, teknolojik gelişmişlik düzeyi, dışa açıklık derecesi, borsaya kote şirket sayısı gibi unsurları saymak mümkündür. Bu çalışma sözü edilen unsurlardan derinlik ve etkinlik üzerine değerlendirmeleri içermektedir. Derinlik, en genel tanımıyla piyasada işlem gören hisse senetlerinin, herhangi bir anda, el değiştirdikleri mevcut fiyatlarının altında ve üstünde, çok sayıda alıcı ve satıcı bulabilmesi olarak tanımlanmaktadır. Böyle bir piyasada menkul kıymetin fiyatı gerçek değerinden uzaklaştığında, yeniden gerçek değerine gelmesi yönündeki alım - satım işlemleriyle dengeye gelecektir. Hisse senedi fiyatları hemen ve doğru olarak yeni bilgilere tepki göstermektedir. Etkin bir piyasa ise fiyatların elde edilen tüm bilgileri tam olarak yansıttığı bir piyasadır. Bu tanıma göre etkin bir pazar, her bir menkul kıymetin gerçek değerini tahmin etmek için araştırma yapan çok sayıda rasyonel yatırımcının bulunduğu, bunlardan hiçbirinin diğerlerinden farklı bir bilgiye sahip olmasının ya da diğerlerinden önce erişmesinin mümkün olmadığı bir piyasadır. Bu çalışmada yapılan testler ve değerlendirmeler sonucunda İMKB'nin sığ bir piyasa olduğu ve zayıf formda dahi etkin olmadığı sonucuna varılmıştır. Bir sermaye piyasasının gelişmişlik düzeyinin belirlenmesinde oldukça önemli faktörlerden olan etkinliğin ilk aşamada zayıf formda sağlanması ve piyasanın derinlik kazanması için gerekli önlemler alınarak Türk sermaye piyasasının gelişmiş sermaye piyasaları arasındaki yerini alması sağlanmalıdır. There are many different factors that determine the growth level of a stock exchange. There is no common decision on those factors however, most common ones are being used by international finance foundations and researchers are accepted. According those criteria's it is possible to address the following elements; the structure of a stock exchange, wideness, flexibility, level of depth, presence of derivative markets, volume of operations, efficienc and level of efficiency, capitalization of market, liquidity, level of technologic growth and number of companies in stock exchange. This case includes evaluations about the facts issued as depth and efficiency. In general meaning depth is described as; any stock share in a stock exchange may have many sellers and buyers from lower or higher prices than its presence price at any time. In this kind of market when the price of a share is far from its real value, it will be balanced during the operations in order to meet the real value of the stock share. The price of a share reacts instantly and directly to new news in a stock exchange. Efficient market is the place that prices completely reflects the gathered data. According to this descriptions, in an efficient market it is impossible to know the different information or reach that information by the rational investors who are making researches to estimate the real value of stock shares. According to the results of valuations and evaluations in this case, it is obvious that, ISE is a shallow market and even not efficiency in a weak formation. The most important point that shows the growth level of a stock exchange is efficiency and this efficiency should be first succeeded in weak formation. As a result the necessary measures should be taken to gain the depth in market so that it can be succeeded locating Turkish stock exchange in developed worldwide stock exchanges.