Bir psikiyatri kliniğinde kapalı serviste yatan psikoz hastalarının agresyonunun değerlendirilmesi

Abstract

II. ZET 1 2. SUMMARY 2 3. GİRİŞ VE AMAÇ 3 4. zofreninin Tanımı 7 4.2. Şizofreninin Tarihçesi 7 4.3. Şizofreninin Etyolojisi 8 4.3.1. Genetik Faktörler 8 4.3.1.1. Aile ve Akraba Çalışmaları 9 4.3.1.2. İkiz ve Evlat Edinme Çalışmaları 9 4.3.2. Beyin Gelişim Bozuklukları ve Şizofreni 10 4.3.3. Biyokimyasal Araştırmalar 10 4.3.3.1. Dopamin Varsayımı 10 4.4. Psikososyal Etkenler 11 4.4.1. Bireyle ilgili Kuramlar 11 4.4.2. Aile İle İlgili Kuramlar 12 4.4.3. Stres Yatkınlık Kuramı 13 4.5. Şizofreninin Epidemiyolojisi 14 4.6. Klinik Belirtiler ve Bulgular 14 4.7. Şizofrenide Sık Görülen Belirtiler 15 4.8. Şizofreninin Alt Tipleri 16 4.8.1. Paranoid Tip 16 4.8.2. Dezorganize Tip 17 4.8.3. Katatonik Tip 17 4.8.4. Farklılaşmamış Tip 17 4.8.5. Rezidüel Tip 18 4.9. Tedavi 18 4.9.1. Prognoz ve Sonlanış 18 4.9.1.1. Olumlu Prognoz Göstergeleri 19 4.9.1.2. Olumsuz Prognoz Göstergeleri 19 4.10. Diğer Psikotik Bulgular 20 4.10.1. Şizofreniform Bozukluk 20 4.10.1.1. Seyir ve Prognoz 20 4.10.1.2. Tedavi 21 iv 4.10.2. Şizoaffektif Bozukluk 21 4.10.2.1.Seyir ve Prognoz 22 4.10.2.2. Tedavi 22 4.10.3. Sanrısal Bozukluk 22 4.10.4. Kısa Psikotik Bozukluk 23 4.10.5. Paylaşılmış Psikotik Bozukluk 24 4.10.6. Genel Tıbbi Duruma Bağlı Psikotik Bozukluk 24 4.10.7. Madde Kullanımının Yol Açtığı Psikotik Bozukluklar 24 4.10.8. Başka Türlü Adlandırılamayan Psikotik Bozukluklar 25 4.11. Agresyon Tanımı 25 4.11.1. Saldırganlık (Agresyon) Kuramları 26 4.11.1.1 Sosyal Öğrenme Kuramı 26 4.11.1.2. Engelenme Kuramı 27 4.11.1.3. İçgüdü Kuramı 28 4.11.2. Psikiyatrik Bozukluklar ve Agresyon 28 5. GEREÇ ve YÖNTEM 31 7.1. Araştırmanın Amacı ve Tipi 31 7.2. Araştırmanın Yeri ve Zamanı 31 7.3. Evren ve Örneklem 31 7.4. Araştırmaya Alınma Kriterleri 31 7.5. Araştırmanın Sınırlılıkları 31 7.6. Araştırmanın Etik Yönü 32 7.7. Veri Toplama Tekniği Araçları 32 7.8. Verilerin Değerlendirilmesi 34 6. BULGULAR 35 7. TARTIŞMA 54 8. SONUÇLAR ve ÖNERİLER 61 9. KAYNAKLAR 62 10. EKLER 76 11. ÖZGEÇMİŞ 85

Bu çalışma; Bir psikiyatri kliniğinde kapalı serviste yatan psikoz hastalarının agresyonunun değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Verilerin toplanmasında psikoz hastalarının sosyo-demografik özelliklerini tanımlamak ve hastalığına ilişkin belirtileri öğrenmeye yönelik “Bilgi Formu”; agresyon davranışı ve müdahaleyi belirlemek için “Agresyon Ölçeği” kullanıldı. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 15.0 kullanıldı. Araştırmaya katılan 134 hastanın %44.8’inin 31-45 yaş arasında olduğu, %55.2’sinin erkek, %59.7’sinin bekâr, %56.7’sinin ilköğretim mezunu, %61.2’sinin mesleğinin olmadığı, %71.6’sının çalışmadığı, %56.0’sının gelir durmunun orta düzeyde olduğu, % 87.3’ünün sosyal güvencesinin bulunduğu, %44.8’inin hastaneye zorla aileleri tarafından getirildiği, %58.2’sinin şizofreni tanısı aldığı, %75.4’ünün hastalık süresinin 3 yıl ve üzerinde olduğu, %61.9’unun son yatış süresinin 15 gün ve üzeri olup %32.8’inde ise homicid riski görülmekte olduğu bulgusuna ulaşıldı. Hastaların TAS ortalaması 5.06 ± 6.04, AS ortalaması 2.83 ± 3.97 olarak tespit edildi. Hastaların %52.2’sinde agresyon davranışı gözlenmedi. Agresyon davranışlarının %15.7’si gece görülmekte, %30.6’sında 0-15 dakika arasında sürmekte olduğu tespit edildi. Yakın gözlem, acil olarak enjeksiyon yoluyla ilaç verme ve kısıtlamaların (gömlekle ya da yatağa bağlayarak) en sık kullanılan müdahale yöntemi olduğu bulundu. Hastaların riskli davranışları ve medeni durum ile TAS arasında anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Agresyon ve agresyon tehditini önlemek için ruh sağlığı çalışanlarına agresyon yönetimi ve yeni yöntemler geliştirilmesi için hastaların da katıldığı eğitim verilmesi. Toplumda psikiyatri hastalarının saldırgan olarak damgalanmaması için sağlık personelinin halka eğitimler vermesi gerektiği önerisinde bulunuldu. Agresyon, psikoz, müdahale yöntemleri. 2 2. SUMMARY THE PSYCHOSIS PATIENTS WHO ARE IN THE ACUTE SERVICE EVALUATION OF THEIR AGGRESSION IN A PSYCHIATRY CLINIC This study was made with the aim of the psychosis patients who are in the acute service evaluation of their aggression. During data gathering collection describing of psychosis patiens' socio-demographic character and triying to pick up their illness of Information Form; manner of aggression and indicate of intervention Scale of Aggression was used. During the evaluation of data SPSS ( Statistical Package for Social Sciences ) for Windows 15.0 was used for statistical analysis. It was found that avarege of the 134 patients attenting the study was %44,8 is 31-45 years old, %55,2 male, %59,7 single, %56,7 graduated from secondary school, %61,2 doesn't have any occupation, %71,6 unemployed, %56,0 has avarege income, %87,3 has a social assurance, %44,8 came to the clinic because of their family, %58,2 schizophrenia, %75,4 has been ill more than 3 years, %61,9 last lie into hospital 15 days or more, %32,8 has a rish of homicide. It was found their score TAS 5.06 ± 6.04, AS 2.83 ± 3.97. %52,2 of patients wasn't shown any aggression. It was found showing aggression %15.7 was in the night, %30,6 was taken 0-15 minutes. Very common intervention method was found as a close observation, giving medicine from emergency injection and tie down (with shirt or tie to bed). It was found there was a meaningful differences between risk of patient's attitude and status and TAS. It was suggested that staff of health was taught for pyschiatric patient couldn't stigma that they are offensive, managing of aggression patients and health staff must have been taught together, developping new methods for aggression and threat of aggression. Key words: Aggression, psychosis, intervention methods.