Makine imalat sanayi organizasyonlarında çok kriterli karar verme yöntemleri kullanarak sürdürülebilirlik yol haritası metodolojisi oluşturulması ve inovasyon sürdürülebilirliği

Abstract

Makine imalat sanayi organizasyonlarında çok kriterli karar verme yöntemleri kullanarak sürdürülebilirlik yol haritası metodolojisi oluşturulması ve inovasyon sürdürülebilirliği Makine imalat sanayisi; savunma, ulaşım, metal eşya, tarım, enerji, tekstil, beyaz eşya, inşaat ve madencilik gibi kritik sektörlerin ihtiyaç duyduğu ekipmanların üretim ve bakımını sağlayan temel bir endüstri dalıdır. Bu sektör, bir ülkenin ekonomik büyümesi ve sürdürülebilir kalkınması açısından stratejik öneme sahiptir. Yüksek katma değer üretme kapasitesi, teknoloji geliştirme gerekliliği, geniş sanayi ağına entegrasyon, yatırım maliyetlerini azaltma potansiyeli, nitelikli iş gücü istihdamı ve dışa bağımlılığı azaltma gibi avantajlar sunan makine imalat sanayisi, milli gelirde artışa katkı sağlamış; aynı zamanda nüfusun yaşam standartlarını yükselterek toplumsal refahın artmasına olanak tanımıştır. Dünya genelinde ve Türkiye’de ticarette önemli bir paya sahip olan makine imalat sanayisi, geçmişte çoğu organizasyon tarafından lider bir yenilik kaynağı olarak görülmemekteydi. Ancak günümüzde, sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda; daha az enerji tüketen, çevre dostu ve Endüstri 4.0’a uyumlu akıllı makinelere olan ilgi belirgin şekilde artmıştır. Bu yönelimin temel nedeni, küresel ölçekte iklim değişikliğinin kritik bir eşiği aşmış olmasıdır. Bu değişim, üretim süreçlerinde dijitalleşmeyi hızlandırmış ve sektörde rekabet dinamiklerini yeniden şekillendirmiştir. Küresel ölçekte sürdürülebilirliğin artan önemi doğrultusunda, imalat sanayisinde yürütülecek sürdürülebilirlik odaklı çalışmalar kritik bir rol üstlenmiştir. Bu çalışmada, birbiriyle çelişen çok sayıda kriteri dengeli bir şekilde değerlendirmeyi hedefleyen Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri kullanılarak, imalat sanayisi için sürdürülebilirliğe yönelik bir yol haritası oluşturulması ve bu sürecin inovasyon temelli bir yaklaşımla yapılandırılması amaçlanmıştır. ÇKKV yöntemleri; ekonomik, çevresel ve sosyal faktörler gibi birden fazla boyutu aynı anda dikkate alarak, en uygun çözüm alternatiflerinin belirlenmesini mümkün kılar.

Developing a sustainability roadmap methodology and innovation sustainability in machine manufacturing industry organizations using multi-criteria decision-making methods The machine manufacturing industry is a fundamental industrial sector that provides the production and maintenance of equipment required by critical sectors such as defense, transportation, metal goods, agriculture, energy, textiles, white goods, construction, and mining. This sector holds strategic importance for a country’s economic growth and sustainable development. The machine manufacturing industry offers advantages such as high value-added production capacity, the necessity for technology development, integration into a wide industrial network, potential for reducing investment costs, employment of qualified labor, and reducing foreign dependency. It contributes to the increase in national income and simultaneously enables the improvement of societal welfare by raising the living standards of the population. Although the machine manufacturing sector, which holds a significant share in global and Turkish trade, was not previously seen as a leading source of innovation by most organizations, today there is a marked increase in interest in smart machines that consume less energy, are environmentally friendly, and are compatible with Industry 4.0 in line with sustainability goals. The primary reason for this shift is that climate change has crossed a critical threshold on a global scale. This transformation has accelerated digitalization in production processes and reshaped the competitive dynamics within the sector. In line with the growing importance of sustainability on a global scale, sustainabilityfocused efforts in the manufacturing industry have taken on a critical role. This study aims to create a roadmap for sustainability in the manufacturing industry using MultiCriteria Decision-Making (MCDM) methods that seek to evaluate numerous oftenconflicting criteria in a balanced manner, and to structure this process through an innovation-based approach. MCDM methods make it possible to determine the most appropriate solution alternatives by simultaneously considering multiple dimensions such as economic, environmental, and social factors.