Senkron makinalarda uyartım akımının dalga biçiminin kararlılık sınırına olan etkisinin incelenmesi

Abstract

Güç sistemlerinin temel elemani olan senkron makinalarin kararli çalismasi oldukça önemli olup arastirmacilar tarafindan çok çesitli yönleriyle arastirilmistir. Senkron generatörler genellikle bir iletim hatti üzerinden sebeke sistemlerine bagli olarak çalistigi için kararlilik analizleri genellikle bu bütünü kapsayacak sekilde yapilmaktadir. Tezde senkron makina tek olarak ele alinmakta ve uyartim akimi degisiminin kararliliga etkisi incelenmektedir. Bilindigi gibi senkron makinalar genellikle dogru akimla uyarilmalidirlar. Bu akimin genligi degistirilerek motor çalismada makinanin endüktif, omik veya kapasitif çalismasi saglanabilir. Generatör çalismada ise makinanin ürettigi gerilimin genligi ayarlanabilir. Bu çalismada uyartim akiminin genliginin yanisira dalga biçimi de degistirilerek kararlilik sinirinin degisimi deneysel olarak incelenmistir. 1. Bölüm'de senkron makinalar genel olarak tanitilmakta ve kararliliga etki eden faktörler verilmektedir. 2. Bölüm'de senkron makinalarin harmonik analizi yapilarak makina parametreleri elde edilmistir. 3.Bölüm'de ise senkron motorlarin uyartim akimi ile ilgili yönü ayrintili olarak anlatilmistir. Daha sonraki bölümde deneysel çalismalarda kullanilan senkron makina ve diger yardimci elemanlar tanitilmistir. Son bölümde ise makina üzerinde yapilan deneysel çalismalar ve senkron makinanin kopma sinirinin uyartim akimi dalga biçimiyle nasil degistigi deneysel verilerle açiklanmistir.

In power systems, stability of synchronous machines is very important. For this reason, different aspects of this matter have been investigated by researchers. Stability analyses for synchronous machines are made together with transmission lines models because these machines are connected to power systems with transmission lines. In thesis, synchronous machine is examined seperately and the effect of changing of excitation current on stability is searched. As known, synchronous machines have to be excited with d.c. current to provide the rotor field. Synchronous motor with constant load adjusted to operate at unity, leading and lagging power factor, by adjusting the field excitation current. In synchronous generators, the amplitude of generated voltage is function of excitation current. In this study, the changing of stability limit is investigated as experimentally in changing the amplitude and wave shape of excitation current. In first section, synchronous machines are introduced generally and stability factors are given. In second section, harmonic analysis of synchronous machines are done and parameters are found. In third section, synchronous motors are examined detailed. In later section, synchronous machine and equipments are used in experiment are introduced. In last section, experiments and the effect of excitation current on stability are explained.