Geçmişten günümüze Türkiye-İsrail ekonomik ilişkilerinin bir değerlendirmesi ve olası bir Türkiye

Abstract

Ortadoğu'da demokrasiyle yönetilen iki ülke olan Türkiye ve İsrail, bu özellikleri sayesinde, ekonomik göstergeleri bir hayli farklı olmasına rağmen birbirlerine yakınlaşmaktadırlar. Avrupa'yı Ortadoğu'ya bağlayan bir köprü konumunda olan Türkiye, bölgede ticari, sınai ve askeri alanda önemli bir güç olan İsrail ile yakın ilişkiler içinde olmayı istemektedir. İsrail de bir çok alanda Türkiye'yi kendisine önemli bir partner olarak görmektedir. Türkiye-İsrail ilişkileri, 1990'lı yılların başından itibaren başta ekonomi alanında olmak üzere kültürel, siyasi ve askeri alanlarda ivme kazanmıştır. Bu dönemde iki ülke arasında imzalanmış olan anlaşma ve protokoller dikkate değerdir. Özellikle iki ülke arasında imzalanan Serbest Ticaret Alanı Anlaşması, ikili ekonomik ilişkilerin kurulması açısından oldukça önemli bir yere sahiptir. Sözkonusu anlaşma ile birlikte, iki ülke arasındaki ticaret hacminde artış gözlenmiştir. Türkiye ve İsrail birçok alanda birbirini tamamlamaktadır. Sektörel açıdan iki ülkeyi incelediğimizde; Türkiye ekonomisinde demir-çelik, tekstil ve gıda ürünlerinin önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. İsrail ekonomisinin önemli sektörlerini ise, işlenmiş mücevher, ileri teknoloji içeren elektronik ürünler, askeri malzeme ve kimyasallar oluşturmaktadır. İsrail'in başarılı olduğu yüksek teknoloji alanında Türkiye ile ar-ge ve yatırım işbirliğine gitmesi, tarımsal teknoloji ve verim konularında işbirliğinin desteklenmesi Türkiye için yararlı olacaktır. İsrail de, Türkiye'nin üstün olduğu tekstil gibi sektörlerde, Türkiye'nin deneyiminden faydalanabilir. Türkiye ve İsrail başta müteahhitlik hizmetleri, tarım, turizm, kültür alanlarında olmak üzere pekçok konuda işbirliğine gidebilirler. Ayrıca iki ülke, üçüncü ülkelerdeki pazarlara da ortak yatırımlar vasıtasıyla açılabilirler. Sonuçta, iki ülke arasında ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ve işbirliği alanlarının arttırılması her iki ülke için de önemli kazanımlar doğuracaktır. Turkey and Israel are the sole countries in Middle East which are ruled by a democracy. This common characteristic draws the two countries near in spite of the differences in their economic indicators. Turkey, which acts as a bridge between Europe and the Middle East wants to be in close relations with Israel which is a big power in commercial, industrial and military fields in the region. On the other hand, Israel sees Turkey as an important partner. Turkish-Israeli relations have accelerated in economic, cultural, political and military fields since the 1990s. In this period, the two countries have signed numerous agreements and protocols. The most important of those agreements is the Free Trade Area Agreement which has played an important role in establishing economic relations. After the signing of the agreement, the trade volume between the two countries has increased notably. Turkey and Israel are complementary in many areas. When we look at the important sectors in the countries; iron & steel, textile and food industries are the leading sectors in Turkey, whereas Israel is good at diamond, hi-tech industies, military equipment and chemicals. It will be beneficial for Turkey, to do r&d and investment cooperation in hi-tech, agro-tech and agricultural productivity areas with Israel. On the other hand, Israel can profit from the experience of Turkey's superior sectors like textile industry. Turkey and Israel can cooperate in many areas such as, construction, agriculture, tourism and culture. The two countries can also co-invest in third countries. As a result, developing the economic relations and increasing the cooperation opportunities between the two countries will be profitable for both of them.