Publication: Yeni dini hareketler
Abstract
Bu çalışma, hızlı toplumsal dönüşümlerin yaşandığı günümüzde ortaya çıkan yeni dini hareketleri sosyolojik açıdan analiz etmeyi amaçlamaktadır. Siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik değişimlere paralel olarak toplum hayatını çeşitli biçimlerde etkileyen din önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmakta ve bazı bölgelerde belirgin bir şekilde yeniden yükselmektedir. Bu gelişmeler sosyal bilimcilerin ilgisini yeni dini hareketler üzerine yoğunlaştırmıştır. Tez, dört ana bölümden oluşmaktadır. “Modern Topluma Doğru Tarihsel Dönüşümler” başlıklı bölümde, Batı tarihinin makro değişim süreçleri olan Rönesans, Reformasyon, Fransız Devrimi, Sanayi Devrimi, modernleşme ve sekülerleşmenin din üzerine etkileri tartışılmıştır. “Dini Kurum ve Organizasyonlara Sosyolojik Yaklaşımlar” başlığını taşıyan bölümde Batı’daki dini yapılara (kilise, mezhep, denominasyon, kült) ilişkin görüşler incelenmiş ve bilim adamlarının kiliseden koparak ortaya çıkan dini gruplara ilişkin kuramsal yaklaşımları ele alınmıştır. Tezin “Yeni Dini Hareketler: Tanımlar ve Sosyolojik Tipolojiler” başlıklı bölümünde yeni dini hareketlerin genel tanımları üzerinde durulmuş, bu hareketleri doğuran nedenler ile geleneksel dini yapılanmalardan farkları ele alınmıştır. Bu bölümde B. Hargrove, J. Lofland ve J. Richardson, D. Bromley, G. Melton, D. Anthony, T. Robbins, F. Bird, R. Stark, W. Bainbridge, R. Wallis ve J. Beckford’un konuyla ilgili görüşleri ayrıntılı şekilde incelenmiştir. “Örneklerle Yeni Dini Hareketler” başlığını taşıyan bölümde ise kuramsal tartışmalara örnek teşkil etmesi açısından bu tür hareketlerin popüler olanlarından bazıları ele alınmıştır. Örneklemde yer verilen dini hareketlerin kurucuları, öğretileri, ritüelleri, grup içi ilişkileri ve bu grupların dış dünya ile ilişkileri incelenmiştir. Tezin ana bulguları çerçevesinde, yeni dini hareketlerin günümüz toplumlarında görmezden gelinemeyecek yapılar olduğu ve farklı isimler altında bazı yeni dini hareketlerin Türkiye’de de yayılmaya çalıştıkları sonucuna varılmıştır.
This thesis aims at analysing “New Religious Movements” (NRM) which emerged in the context of social transformations in recent years. Religion continues to influence social life in various ways in parallel with political, social, cultural and economic changes. It is seen as a significant factor which gathers momentum and acquires salience in some regions. These developments turned the attention of social scientists to NRMs today. The thesis consists of four main chapters. The chapter entitled as “Historical Transformations Towards Modern Society” examines the impact of macro processes such as Renaissance, Reformation, French Revolution, Industrial Revolution, modernization and secularization on religion and religious institutions in the West. The chapter on “Sociological Approaches to Religious Institutions and Organizations” examines theories about the dominant religious organizations (church, sect, denomination and cult) and religious groups that emerge following a split from a church as discussed by scholars such as M. Weber, E. Troeltsch, R. Niebuhr, H. Becker and M. Yinger. The chapter on “New Religious Movements: Definitons and Sociological Typologies” deals with the general definitons and origins of NRMs and differecens between these movements and traditional types of religious organizations. This chapter examines the therories of sociologists such as B. Hargrove, J. Lofland and J. Richardson, D. Bromley, G. Melton, D. Anthony, T. Robbins, F. Bird, R. Stark, W. Bainbridge, R. Wallis and J. Beckford in detail. The chapter entitled as “New Religious Movements: Some Samples” analyses various popular NRMs focusing on their founders, teachings, rituals and their inter and intra-group relations. The thesis concludes that NRMs are organizations that sociologists can not afford to ignore and some of these movements are trying to establish themselves in Turkey under various names.
This thesis aims at analysing “New Religious Movements” (NRM) which emerged in the context of social transformations in recent years. Religion continues to influence social life in various ways in parallel with political, social, cultural and economic changes. It is seen as a significant factor which gathers momentum and acquires salience in some regions. These developments turned the attention of social scientists to NRMs today. The thesis consists of four main chapters. The chapter entitled as “Historical Transformations Towards Modern Society” examines the impact of macro processes such as Renaissance, Reformation, French Revolution, Industrial Revolution, modernization and secularization on religion and religious institutions in the West. The chapter on “Sociological Approaches to Religious Institutions and Organizations” examines theories about the dominant religious organizations (church, sect, denomination and cult) and religious groups that emerge following a split from a church as discussed by scholars such as M. Weber, E. Troeltsch, R. Niebuhr, H. Becker and M. Yinger. The chapter on “New Religious Movements: Definitons and Sociological Typologies” deals with the general definitons and origins of NRMs and differecens between these movements and traditional types of religious organizations. This chapter examines the therories of sociologists such as B. Hargrove, J. Lofland and J. Richardson, D. Bromley, G. Melton, D. Anthony, T. Robbins, F. Bird, R. Stark, W. Bainbridge, R. Wallis and J. Beckford in detail. The chapter entitled as “New Religious Movements: Some Samples” analyses various popular NRMs focusing on their founders, teachings, rituals and their inter and intra-group relations. The thesis concludes that NRMs are organizations that sociologists can not afford to ignore and some of these movements are trying to establish themselves in Turkey under various names.