Hüsameddin Bitlisî'nin Şerhu Istılâhâti's-sûfiyye isimli eseri

Abstract

XIII. yüzyılın sonları ile XIV. yüzyılın başlarında yaşamış olan Abdürrezzak Kâşânî’nin Istılâhâtu’s-Sûfiyye adlı eseri, hacimli tasavvuf kavramları sözlüklerinden biri olarak önemli bir kaynak niteliğindedir. İbnü’l-Arabî ve onu takip eden mutasavvıfların düşüncelerinde yoğun olarak yer alan terimler, okuyucular için anlamakta zorluk teşkil ettiğinden, bu tür terim sözlüklerine duyulan ihtiyaç giderek artmıştır. Ancak Kâşânî’nin eseri, içerdiği kavramların derinliği ve bazı terimlerin yalnızca birkaç cümle ile açıklanmış olması sebebiyle, söz konusu ihtiyacı tam anlamıyla karşılayamamıştır. Bu durum, sözlüğün şerh edilmesi gerekliliğini doğurmuş ve İbnü’l-Arabî mektebinin takipçilerinden biri olan Hüsâmeddin Bitlisî, Şerhu Istılâhâti’s-Sûfiyye adlı eseri kaleme almıştır. Aynı zamanda Câmiu’t-Tenzîl ve’t-Te’vîl isimli kapsamlı bir Kur’ân tefsiri yazmış olması nedeniyle müfessir kimliğiyle de tanınan Bitlisî, bu şerhinde tasavvufî düşüncelerini ve kendine özgü bazı tasavvufî teorilerini eserin içerisine serpiştirerek yorumlamıştır. Bu çalışmada, çeşitli kütüphanelerde yazma eser olarak bulunan Şerhu Istılâhâti’s-Sûfiyye dijital ortama aktarılmış ve iki farklı nüsha karşılaştırılarak tahkiki gerçekleştirilmiştir. Böylece eserin en güvenilir ve doğru metnine ulaşılması hedeflenmiştir. Ayrıca, Hüsâmeddin Bitlisî’nin hayatı, hakkında ileri sürülen bazı iddialar ve bu eserde ortaya koyduğu tasavvufî görüşler de detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

XIII. yüzyılın sonları ile XIV. yüzyılın başlarında yaşamış olan Abdürrezzak Kâşânî’nin Istılâhâtu’s-Sûfiyye adlı eseri, hacimli tasavvuf kavramları sözlüklerinden biri olarak önemli bir kaynak niteliğindedir. İbnü’l-Arabî ve onu takip eden mutasavvıfların düşüncelerinde yoğun olarak yer alan terimler, okuyucular için anlamakta zorluk teşkil ettiğinden, bu tür terim sözlüklerine duyulan ihtiyaç giderek artmıştır. Ancak Kâşânî’nin eseri, içerdiği kavramların derinliği ve bazı terimlerin yalnızca birkaç cümle ile açıklanmış olması sebebiyle, söz konusu ihtiyacı tam anlamıyla karşılayamamıştır. Bu durum, sözlüğün şerh edilmesi gerekliliğini doğurmuş ve İbnü’l-Arabî mektebinin takipçilerinden biri olan Hüsâmeddin Bitlisî, Şerhu Istılâhâti’s-Sûfiyye adlı eseri kaleme almıştır. Aynı zamanda Câmiu’t-Tenzîl ve’t-Te’vîl isimli kapsamlı bir Kur’ân tefsiri yazmış olması nedeniyle müfessir kimliğiyle de tanınan Bitlisî, bu şerhinde tasavvufî düşüncelerini ve kendine özgü bazı tasavvufî teorilerini eserin içerisine serpiştirerek yorumlamıştır. Bu çalışmada, çeşitli kütüphanelerde yazma eser olarak bulunan Şerhu Istılâhâti’s-Sûfiyye dijital ortama aktarılmış ve iki farklı nüsha karşılaştırılarak tahkiki gerçekleştirilmiştir. Böylece eserin en güvenilir ve doğru metnine ulaşılması hedeflenmiştir. Ayrıca, Hüsâmeddin Bitlisî’nin hayatı, hakkında ileri sürülen bazı iddialar ve bu eserde ortaya koyduğu tasavvufî görüşler de detaylı bir şekilde ele alınmıştır.