Tatar Türkçesinde zaman-süre belirteçleri ve belirtecimsilerinin dil bilgisel incelemesi

Abstract

Belirteçler, bir diğer ifadeyle zarflar, tümcenin durumunu, yerini, yönünü, miktarını ve zamanını belirten temel ögelerden biridir. Belirteç türlerinden zaman ve süre belirteçleri, tümcede gerçekleşmiş, gerçekleşmekte ya da gerçekleşecek olan zaman ve süreyi sözcük ya da sözcük grupları oluşturarak bildiren önemli unsurlardır. Çalışmada Tatar Türkçesindeki zaman-süre belirteçleri ve belirtecimsileri ses bilgisel, anlam bilgisel ve söz varlığı açısından dil bilgisel incelenmiş, durum bilgilerine göre sınıflandırılmıştır. Tezde yer alan belirteç ve belirtecimsiler, çeşitli ders ve dil bilgisi kitapları, yayımlanmış ve yayımlanmakta olan okuma kitapları, makaleler, yüksek lisans ve doktora tezleri aracılığıyla belirlenmiş ve incelenmiştir. İncelemenin bölümlerini “1. Zaman Belirteçlerinin Yapısal Özellikleri”, “2. Süre Belirteçlerinin Yapısal Özellikleri, “3. Zaman Belirtecimsilerinin Yapısal Özellikleri” ve “4. Süre Belirtecimsilerinin Yapısal Özellikleri başlıkları oluşturmaktadır. Çalışma sözü edilen yönleriyle Tatar Türkçesindeki zaman süre belirteçleri ve belirtecimsilerinin dil bilgisel, ses bilgisel, söz dizimsel, anlam bilgisel bağlamda verilerek ilk dil bilgisel tez çalışması olmasıyla birlikte, alana katkı sağlayacak ve kendinden sonraki benzer çalışmalara da örnek olacaktır.

Adverbs, are one of the basic elements that indicate the state, place, direction, amount and time of the sentence. Adverbs of time and duration which are among the types of determiners, are important elements that report the time and duration that have taken place, are taking place or will take place in the sentence by forming words or groups of words. In this study, time-duration adverbs and adverbials in Tatar Turkish were analyzed grammatically in terms of phonology, semantics and lexicon, and classified according to case information. The adverbs and adverbials in the thesis were determined and examined through various lesson and grammar books, published reading books, articles, master's and doctoral thesis. The sections of the analysis are “1. Structural Properties of Time Adverbs”, “2. Structural Properties of Duration Adverbs”, “3. Structural Properties of Time Adverbials” and “4. Structural Properties of Duration Adverbials.” With these aspects, the study will be an example since it is the first grammatical thesis study of to be examined by giving grammatical, phonological, syntactic and semantic contexts of time and duration adverbs and adverbials in Tatar Turkish; it will also serve as a source for future similar studies.