Anne babalara uygulanan birlikte ebeveynlik programının anne babaların birlikte ebeveynlik düzeylerine ve okul öncesi dönem çocuklarının duygu düzenleme becerilerine etkisi

Abstract

Anne babalara uygulanan birlikte ebeveynlik programının anne babaların birlikte ebeveynlik düzeylerine ve okul öncesi dönem çocuklarının duygu düzenleme becerilerine etkisi Bu araştırma, anne ve babaların birlikte ebeveynlik ilişkilerinin çocukların duygu düzenleme becerileri üzerindeki etkisini ayrı ayrı incelemek ve bu doğrultuda, evli ve okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynler için geliştirilen Birlikte Ebeveynlik nın etkililiğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında nicel betimsel bir desen kullanılarak annelerin ve babaların birlikte ebeveynlik düzeyleri ile çocuklarının duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu aşamanın veri toplama sürecinde, ebeveynlerden hem kendi birlikte ebeveynlik düzeylerini değerlendirmeleri amacıyla Birlikte Ebeveynlik Ölçeği’ni hem de çocuklarının duygu düzenleme becerilerine ilişkin görüşlerini bildirmeleri amacıyla Duygu Düzenleme Ölçeği’ni ayrı ayrı doldurmaları istenmiştir. Veriler, İstanbul ilinde okul öncesi eğitime devam eden 502 çocuğun annesi ve babası olmak üzere toplam 1004 ebeveynden toplanmıştır. İlk aşamada birlikte ebeveynlik ile çocukların duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişki anneler ve babalar açısından ayrı ayrı ele alınmış ve her iki perspektiften çocukların duygu düzenleme becerilerini anlamlı düzeyde yordayan birlikte ebeveynlik boyutları belirlenmiştir. Araştırmanın bu aşaması 2022-2023 eğitim öğretim yılının ikinci yarıyılında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, uzman görüşleri ve literatür çerçevesinde Birlikte Ebeveynlik nın kapsamı oluşturulmuştur. Araştırmada geliştirilen Birlikte Ebeveynlik deney grubuna uygulanmıştır. Uygulanan programın etkililiğini test etmek amacıyla araştırmanın ikinci aşamasında karma araştırma desenlerinden sıralı gömülü desen kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasının nicel boyutunda deneysel desene dayalı olarak çocuklar üzerinden grup ataması yapılmış; her bir çocuğun annesi ve babası aynı gruba yerleştirilmiştir. Müdahale, deney grubunda yer alan 14 çocuğun ebeveynlerine (14 anne ve 14 baba) birlikte uygulanmıştır. Ebeveynler, toplam 29 etkinlikten oluşan sekiz oturumluk zamanlı olarak tamamlamış ve her bir oturum 60 ile 90 dakika arasında sürmüştür. Kontrol grubundaki ebeveynlere ise herhangi bir müdahale uygulanmayarak çocuklarına MEB Okul Öncesi Eğitim uygulamasına devam edilmiştir. Veri toplama sürecinde, birinci aşama analizlerinde kullanılan ölçme araçları (Birlikte Ebeveynlik Ölçeği ve Duygu Düzenleme Ölçeği) tekrar uygulanmıştır. Değerlendirme sürecinde anne ve baba perspektifleri birbirinden bağımsız olarak ele alınmış; analizler her iki ebeveyn grubunun görüşlerini ayrı ayrı yansıtacak şekilde yürütülmüştür. Araştırmanın ikinci aşaması 2023-2024 eğitim öğretim yılının ikinci yarıyılında gerçekleştirilmiştir. Programın nicel etkisini test etmek amacıyla, başlangıçtaki bireysel farklılıkların son test sonuçları üzerindeki etkisini kontrol altına almak ve istatistiksel gücü artırmak amacıyla Tek Yönlü Kovaryans Analizi (ANCOVA) kullanılmıştır. ANCOVA varsayımlarını sağlamayan değişken için ise bağımsız örneklem t-testi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, deney grubunun tüm değişkenleri kontrol grubuna göre son test lehine anlamlı ve güçlü düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda ise, programın içeriğine ve uygulama sürecine ilişkin ebeveyn görüşlerini almak amacıyla deney grubundaki 15 ebeveyn (8 anne ve 7 baba) ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Nitel bulgular, nicel sonuçları destekler nitelikte olup, katılımcıların genel olarak olumlu değerlendirdiklerini ve hem birlikte ebeveynlik dinamiklerinde hem de çocuklarının duygu düzenleme becerilerinde olumlu değişimler gözlemlediklerini ortaya koymuştur.

The effect of the co-parenting program implemented with parents on their level of co-parenting and the emotion regulation skills of preschool children This study aimed to examine the effects of mothers’ and fathers’ coparenting relationships on children’s emotion regulation skills separately and, based on this, to evaluate the effectiveness of the Coparenting Program developed for married parents of preschool-aged children. In the first phase of the study, a quantitative descriptive design was employed to investigate the relationship between parents’ levels of coparenting and their children’s emotion regulation abilities. During this phase, mothers and fathers were each asked to complete the Coparenting Scale to assess their own coparenting practices and the Emotion Regulation Scale to report their perceptions of their child’s emotion regulation skills. Data were collected from a total of 1,004 parents (502 mothers and 502 fathers) of children attending preschool institutions in Istanbul. The relationship between coparenting and children’s emotion regulation was analyzed separately for mothers and fathers, and specific dimensions of coparenting that significantly predicted children’s emotion regulation skills from both parental perspectives were identified. This phase of the study was conducted during the second semester of the 2022–2023 academic year. Based on the findings, expert opinions, and existing literature, the content of the Coparenting Program was developed. The Coparenting Program developed within the scope of the study was implemented with the experimental group. To evaluate the effectiveness of the program, the second phase of the study adopted a sequential embedded mixed methods design. In the quantitative component of this phase, an experimental design was utilized, whereby group assignment was conducted based on the children, ensuring that both the mother and the father of each child were placed in the same group. The intervention was administered jointly to the parents (14 mothers and 14 fathers) of 14 children in the experimental group. These parents completed an eight-session program comprising 29 activities, with each session lasting between 60 and 90 minutes. The control group received no intervention and continued with the Ministry of National Education's Preschool Education Program. The same measurement tools used in the first phase (i.e., the Coparenting Scale and the Emotion Regulation Scale) were re-administered during the data collection process of the second phase. Evaluation was conducted independently from the perspectives of mothers and fathers, and analyses were performed to reflect the views of each parent group separately. This phase took place during the second semester of the 2023–2024 academic year. To test the quantitative effectiveness of the program, Analysis of Covariance (ANCOVA) was employed to control for initial individual differences and increase statistical power. For variables that did not meet the assumptions of ANCOVA, independent samples t-tests were conducted. The analyses revealed that the post-test scores of the experimental group differed significantly and strongly in favor of the intervention when compared to the control group across all measured variables. In the qualitative component of the second phase, semi-structured interviews were conducted with 15 parents (8 mothers and 7 fathers) in the experimental group to gather their views on the content and implementation of the program. The data were analyzed using content analysis. The qualitative findings supported the quantitative results, indicating that participants generally evaluated the program positively and observed improvements both in their coparenting dynamics and in their children's emotion regulation skills.