Vahiy, İç Söz ve Yorum Bağlamında Kelām-ı Nefsī Tartışmasının Hermenötik Uzantıları

Abstract

Ḫalḳu’l-Ḳurʾān tartışmasında Eşʿarī-Māturīdī düşüncenin belirleyici kavramı olan kelām-ınefsī, hem vahyin nüzulünün keyfiyeti konusu hem de yorum meselesi ile irtibatlandırılabilir.Kelāmın ses ve harflerden müteşekkil olmayıp nefsteki (zihindeki) mana olduğu düşüncesiKur’an lafızlarının anlama delaletinin doğrudanlığı-dolaylılığı konusunu derinden belirliyorgörünmektedir. Hıristiyan teolojisinde bir bakıma kelām-ı nefsī kavramının muadili olarakgeliştirilen “iç söz” (verbum interius) kavramının, Hans-Georg Gadamer tarafından hermenötikproblemin evrenselliği noktasında yorumlanmış olması dikkate alındığında benzer ya dafarklı hermenötik uzanımların kelām-ı nefsī çerçevesinde de izinin sürülmesi mümkündür. Buçerçevede anlama hadisesinin dilselliği, yorumun anlamadaki rolü ve öznellik gibi başlıklaröncelikli olarak zikredilebilir. Bu makalede öncelikle kelām-ı nefsī kavramının İslam kelamdisiplininin özgün tartışma alanı içerisindeki konum ve işlevi betimlenmiştir. Daha sonrakelām-ı nefsī kavramı hem verbum interius ile belirgin yönleri açısından mukayese edilmişhem de hermenötik uzantıları çerçevesinde ele alınmıştır.Al-kalām al-nafsī is the defining concept for the Ashʿarite-Māturīdite school of thought in the controversy over the creation of the Qur’an (khalq al-Qurʾān). As such, it is related to both the conditions of the revelation and hermeneutics of the Qur’an. The notion that the Word consists of the meaning in the nafs (intellect) rather than that of sounds and letters, seems to profoundly shape the quality and directness/indirectness of the signification of Qur’an’s words. If we consider that the Christian concept of verbum interius -developed for similar purposes to that of al-kalām al-nafsī- has been recently interpreted by Hans-Georg Gadamer in the context of the universality of hermeneutical problem, we may surmise that similar or different hermeneutical repercussions might also be traced for the latter term. Among these are the linguicity of understanding, the role of interpretation in understanding, and subjectivity. In this essay I compare the concept of al-kalām al-nafsī and verbum interius in terms of their most definitive features, and elaborate on the former’s hermeneutical repercussions.