1980 sonrası toplumsal değişimin televizyon yayıncılığında kadın imajına yansıması

Abstract

1980'li yıllar Türkiye için hem dünyadaki sosyo-kültürel değişikliklerin yansıdığı hem de özgül koşulları içinde darbenin bireysel özgürlükleri kısıtlayıcılığının ve onu izleyen dönemde özgürlüklerin yaşandığı yıllar oldu. Bu yeni dönem bireylere hedonist, bireyci ve tüketimci ahlakı beraberinde getiriyordu. Liberalleşme hareketi ile özel televizyon yayıncılığına geçildi ve özel televizyonlar söz konusu yeni değerlerin benimsetilmesinde aracı oluyorlardı. Bu dönemde yayın yapan kanalların hemen hepsi, çoğunluğu liberal ve modernist çizgide yayın yapan kanallar ile kamu yayıncılığı hizmeti veren kanallar ve geleneksel çizgide yayın yapan alternatif kanallar, yükselen feminist hareketi dikkate alarak kadınlara yönelik programlar yaptılar. Programlar hem hedef kitlenin eğlence ihtiyacını karşılıyor hem de; ev kadınlığı, aile hayatı ve çocuk bakımına dair pratik bilgilerle geleneksel rollerine uyumlulaştırıcı rol oynuyorlardı. Çoğunlukla kadınların izlediği popüler diziler, soap-operalar ve kadın programları modernist yönüyle birlikte sisteme inanmak, sistemle uyum içinde olmak ve toplumsal hayatta realiteden kopukluğu sağlamak için sıva işlevi görmektedir. Modernist ve geleneksel söylemlerin çelişik şekilde yer aldığı bu programlar ve diziler toplumda var olan kadın imajına ve hegemonik özelliği bulunan ideolojilere bağlı olarak kadınların belirlenmiş davranışlara uymalarını ister. Bunu da zorla değil gerçekliği çarpıtma ve inandırma yoluyla yapar. Kadınların bu edilgen ve yanılsamacı tutumun dışına çıkabilmeleri;çağın genel ahlakını, değer yargılarını algılamak, anlamlandırmak ve bireysel-toplumsal realitelerinin farkına varmalarını sağlayacak bilgi ve sezgi üretimini gerçekleştirerek olacaktır. Verili olanın dışına çıkmak, hayatın sorgulanabilir olduğunu fark etmek bireyliğin korunması açısından önem taşımaktadır.

The 1980's in Turkey have been the years in which socio-cultural changes made their reflection and also where people have seen a prohibition of individual freedoms due to the coup d'etat in its own special conditions that followed by a period of freedoms. This new period in itself has brought a hedonist, individaulist and consume-conditioned morality for the individuals. Private television broadcasting has also begun along with the liberalisation movement. In these times private channels were functioning as an intermediary to make people adopt the mentioned new values. Nearly all of the channels broadcasting in this period and most of the channels broadcasting in a liberal and modernist line, public channels and alternative channels made programs for women by taking into account the rising feminist movement. These programs were both satisfying the needs of the target audience and playing a role of harmonisation by giving practical information about house wifeship, family life and child care. And now the popular serials, soap operas and women programs watched mostly by women are functioning as a plaster in making these women believe in the system, live in harmony with the system and getting them disconnected with the reality in public life. These programs and serials in which modernist and conventional approaches are seen in a contradictory way require that women adjust themselves to the pre-determined behaviours in line with the woman image in the society and ideologies having a hegemonical property. And this they make not by force but by distorting the reality and making people believe. Women shall step of this passive, illusionary attitude only by perceiving and giving meaning to general morality and values of our age and by developing a knowledge and perception production which will enable them realise their individual-social reality. Getting out of the given conditions and realising that life can be questioned are important for the protection of indiviuality.