Batı Toroslarda (31.-32. meridyenler arasında) İç Anadolu Bölgesi’ni Akdeniz’e bağlayan ulaşım sistemleri

Abstract

GİRİŞ Etüt sahamız genel olarak 37-38 kuzey paralelleri ile 31-32 doğu meridyenleri arasında yer almaktadır.(Şekil 1) Büyük bir kısmı Akdeniz bölgesinde yer alan yöremiz, İç Anadolu Bölgesi ile Akdeniz arasında bir geçiş teşkil etmektedir. Bu geçiş şartları hem doğal hem de beşeri özellikler açısından geçerlidir. Genel anlamda insan ya da eşyaların bir yerden diğer bir yere hareketini veya taşınmasını ulaşım olarak tarif edebiliriz. İnsan veya eşyaları taşırken yapılan ulaşım faaliyeti yeryüzünde çeşitli bölgeler, hatta yöreler arasında coğrafi görünümün şekillenmesinde önemli rol oynaması nedeniyle coğrafyanın başlıca konuları arasındadır. Ulaşım faaliyetlerinin yeryüzünde gözle görülür değişiklikler meydana getirmesi özellikle karayolu ve demiryolu ulaşımında çok belirgindir. Günümüzün havayolları ulaşımında da hava limanları ile de coğrafi görünümde büyük değişiklikler olmaktadır. Aynı durumu denizyolları içinde söylemek mümkündür. Ulaşım faaliyetlerinin coğrafi çevrede meydana getirdiği değişikliklerin yanında ekonomi bilimi de ulaşımı bir üretim şekli olarak kabul etmiştir. Gerçekten de fazla olduğu yerden eksikliği hissedilen yerlere taşınan malların bu hareketi sırasında değerlerinin artmasına neden olan ulaşım, aynen sanayi ya da ticaret gibi bir üretim şeklidir. Nitekim bugün tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de malların bir yerden başka bir yere taşınması sonucu mallar, varış noktasında çıkış yerlerinden daha yüksek bir değerle satılmaktadır. Bu durum bir üretim olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle ulaşım bir coğrafi faaliyet olarak kabul edilebilir. Bu durumu ulaşım coğrafyası adı altında işleyebiliriz. Günümüzde ulaşımın ekonomik faaliyetlere etkisi gün geçtikce büyük bir hızla artmaktadır. Ulaşım durumunun çok defa bir bölgenin, veya bir yöreninin ekonomik gelişme durumunu yansıttığını söylemek mümkündür. Bilimsel araştırmalardan yoksun olarak modern tekniğin geliştirilmesi mümkün değildir. Her şeyden önce çalışmaların sağlam temellere oturtulması modern araştırma tekniklerinin kullanılması ile mümkündür. Ulaşım yolları üzerinde yapılan araştırmaların amacı, yol şebekelerinin daha rasyonel ve ekonomik temellere dayandırılması esasına dayanmaktadır. Çeşitli gelişmiş ülkelerde uygulamaya giren yeni tekniklerin ülkemizde de uygulanması ve bunların yararlı görülen alana aktarılması; kullanılan malzemenin zemin karakteristiklerinin pratik açıdan Şekil 1. Etüt Sahasının Lokasyon Haritası saptanması ve kullanılabilir duruma getirilmesi çoğu zaman ulaşım ağlarındaki kaliteyi yükseltmekte ve masrafları düşürmektedir. Yukarıda anlatılanlarla birlikte doğal ve beşeri coğrafya şartlarına dikkat edilmeksizin yol seçiminin yapılması bazen telafisi oldukça zor olan bir takım sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu bakımdan yol seçiminde öncelikle doğal ve beşeri coğrafya şartlarının bilimsel olarak tesbit edilmesi gerekir. Bir bölgede ulaşım; doğal, ekonomik, sosyal hatta politik durumlara bağlı olarak farklı değişme ve gelişme seyri izler. Genel olarak başlangıçta ulaşım sistemi sadece zirai alanlardan ürünleri pazarlara taşımada hizmet gören mahalli bir görünüme sahiptir. Bu safhada pazarı teşkil eden merkezler iyice gelişmemiş, sadece mahalli hizmetler görecek şekilde kurulmuştur. Ekonomik durumun gelişerek daha büyük ölçülerde ilişkilerin kurulmaya başlanmasıyla pazar merkezleri arasındaki bağlantılar önem kazanmıştır. Eski yerel imkanlar kullanılsa da artık bazı değişikliklerin yapılması şarttır. Bazı durumlarda ise uzun mesafeli trafik arttıkça yolların yerlerinin tamamen değiştirilmesi de gerekmektedir. Buna bağlı olarak otobüs terminalleri başlangıçta bu ana yol güzergahlarından uzak şehir merkezlerinde iken şimdi ana yol güzergahları kenarında zaman kaybını azaltacak yerlerde kurulmaktadır. Etüt sahamızın en önemli merkezlerine bazılarına ait yeni otobüs terminali buna bir örnektir. Son olarak önemli merkezler arasında büyük bağlantılar ortaya çıktıkça iletişimde ve ulaşımda yoğunlaşmalar meydana gelmiştir. En iyi asfalt yollar ve en yoğun demiryolu bağlantıları bu önemli hatları izlemektedir. Yolların gelişimi incelendiğinde tarihten günümüze kadar çok büyük değişiklikler olmuştur. Cumhuriyetin ilk yıllarında, yol yapmanın çok zor olduğu zamanlar sadece birkaç şehre vasıfsız yollarla bağlantı var idi. Değil İç Anadolu'yu Akdeniz'e bağlayan büyük güzergahlar, araştırma sahamızın kendi sınırları içerisindeki ilçe ve köylerde dahi ulaşım imkanları kısıtlı durumdaydı. Tüm Türkiye'de olduğu gibi bölgemizde de 1950'li yıllarda gelişmeler olmaya başlamıştır.1970 yıllarında özellikle orman yolları bakımından büyük gelişmeler olmuştur. Açılan orman yollarından köylerin de faydalanması köy ulaşımında çok büyük gelişmeler sağlamıştır. Bugün ihtiyaca cevap veremez hale gelmiş ve yol genişletme çalışmaları başlatılmıştır. Bu çalışma ulaşım sistemlerinin coğrafi açıdan incelenmesinden ibarettir. Bu bakımdan ulaşım sistemlerini etkileyen diğer faktörlere kısmen de olsa değinilse bile daha çok coğrafi şartların ulaşım sistemlerine olan etkileri üzerinde durulmuştur..