İslamcılık bağlamında Türkiye’de siyasal İslam’ın gelişimi ve Refah Partisi 1980-1998

Abstract

Siyasal İslam çerçevesinde yukarıdan aşağıya ve devlet aracılığıyla Müslümanlığı herkese zorla kabul ettirmek isteyen, bu uğurda şiddete başvurarak iktidar olmak isteyen gruplar olduğu gibi; sosyo-ekonomik ve siyasal alanda dinin etkisini arttırmaya yönelik faaliyet gösteren yasal ve demokratik örgütler de vardır. Türkiye'de Refah Partisi siyasal İslam'ın temsilcisi olarak görülen ve bu gerekçeyle kapatılan bir partidir. Refah Partisi'ne oy verenlerin önemli bir kısmı İslam'ın partisine oy verdiklerini düşünerek hareket etmişlerdir. İslam'ı RP siyasetinde bir örten ideoloji ve genel söylem gövdesi olarak görmek gerekir. RP'nin oylarını yüzde 21'e yükselterek, birinci parti durumuna gelmesinde etkili olan sebepler arasında diğer partilerin derinleşen sorunlara çözüm üretememesi, RP'nin umut vaad eden bir parti olması, ılımlı İslamcılığın yayılması, rüşvetin yaygınlaşmasına karşı dürüst yönetim vaad etmesi ve altkültürlere kimlik sunması sayılabilir. RP gerek teşkilat yapısı, gerek kullandığı yöntem ve teknikler, gerekse de ortaya koyduğu projeler açısından İslamcılık kategorisinde belirtilen hareketler gibi modern dünyanın bir ürünüdür. İslami referansları önemsemesi, dini semboller kullanması, İslami kesimler üzerinde siyaset yapması ve teşkilatları motive eden gücün manevi ağırlık taşımasıyla İslami hareket içinde değerlendirilebilir. Ancak RP verili düzeni eleştirse ve dini motifler taşıyan bir alternatif ideolojiyle siyaset yapsa da yasalar ve demokratik düzenin ruhuna uygun hareket eden bir oluşumdur. Devrimci bir boyut taşımayan RP radikal bir hareket olarak da görülemez. RP geleneksel kültürü reddetmeyen ve tarihselliğe önem veren bir harekettir. RP ne ilk kaynakların ilk yorumlarına dönüşü savunan anlamda fundamentalist, ne şiddet ve baskı yoluyla ilk kaynaklara dönüşü savunan radikal, ne ilk İslam toplumunun geleneklerini ve örfünü aynen yaşamak isteyen, bunu topluma dayatan köktendinci, ne de tüm gelişmelere ve değişime kapalı olarak tarih diliminin özelliklerini yaşama geçirmek isteyen bir harekettir. Sonuç olarak Refah Partisi siyasal İslam'ın demokratik versiyonu olarak görülebilir, taşıdığı İslami hedefler doğrudan değil, dolaylı bir özellik taşımaktadır. Political Islam is defined such ways as a movement that tries to transform all society to become Muslim from above to down by force; and as a legal and democratic movement that tries to increase the effects of Islam on economic, social and political lives. Welfare Party is a party that is considered as a representative of political Islam and closed down. Most of the members of Party supports it because it is Islamic party. Islam is an important part of its discours. Its succeed depends on some reasons. One of them is the project of Just Order which is promising to solve the economic problems, but It did not have details and was not understood easily. It's discours provides the Islamic broaderhood for the Kurdish problem, It brings the honesty in spite of the impurity. It promises to accept all different identities and provides the members with a sense of idendity with a religio-politic community. Because of organization structure and projects, It is modern movement like other Islamic groups. It uses religious symbols, selects Islamic groups as target mass, motivates Its members with moral values and depends on Islamic references, so It can be said that It is a part of Islamic movements. It is not radical or fundamentalist movement, because traditional and historical Islamic culture are important for it. Welfare Party is not fundamentalist that wants to return to first interpretations of first sources (sacred books), It is not radical movement that wants to return first sources by pressure, and It is not a movement to follow traditions and life styles of first Islamic society. It is not conservative movement to reject the development and changing. As a result, It's a democratic version of political Islam and Islamic targets ar indirectly.