İbn Ferhun’un Tebsıratü’l-Hukkam Adlı EserininTahlili

Abstract

Tezimiz bir giriş ile dört bölümden meydana gelmektedir. Girişte, eserin ele aldığı konu olan muhâkeme hukukunun, günümüz Türk hukuku ile İslâm hukukunun genel sistemi içindeki yeri tespit edilmeye çalışılmış, İslâm muhâkeme hukukunun kaynakları kısaca tanıtılmış ve müslümanların muhâkeme hukuku sahasında müstakil olarak veya genel mahiyetteki eserlerin zımnında ortaya koydukları çalışmalar, mümkün olduğunca gruplandırılıp, bazı matbû örnekleri zikredilmiştir. Bunlar içinde edebü'l-kâdî türü eserlere ayrı bir önem verilerek, daha fazla örnek zikretmeye gayret edilmiştir. Birinci bölümde, Memlûkler dönemindeki ilmî faaliyetlerin genel özellikleri tespit edildikten sonra, müellifimiz İbn Ferhûn'un hayatı, şahsiyeti ve eserleri hakkında kaynaklarda verilen bilgiler derlenerek, kanaatımızca müellif hakkında bugüne kadarki en geniş biyografi çalışması yapılmıştır. İkinci bölümde, Tebsıratü'l-hukkâmın adı, yazılış amacı, yazma ve matbû nüshaları gibi genel konularda bilgiler verilmiş ve eserin muhtevası, baştan sona dikkatli bir şekilde gözden geçirilerek, çağdaş bir tez planı şeklinde sunulmuştur. Üçüncü bölümde, eserin tasnifinde, kaynakların kullanılmasında ve konuların işlenilişinde takip edilen metod tespit edilmeye çalışılmış, yazıldıktan sonra ilim çevrelerinden gördüğü itibar ve hakkında yapılan değerlendirmeler üzerinde durulmuş ve direkt kendisiyle ilgili olarak veya ondan yararlanılarak yapılan bazı çalışmalar kısaca tanıtılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise, eserde yararlanılan 180 civarındaki kaynak, haklarında genel bir değerlendirme yapıldıktan sonra, mümkün olduğunca gruplandırılıp, müellifleri ve varsa baskıları tanıtılarak kronolojik bir şekilde sıralanmıştır. Ayrıca istifadeyi kolaylaştırmak için bu kaynaklar alfabetik sıraya konularak ek'te sunulmuştur.

AN ANALYTIC STUDY OF IBN FARHUN'S TABSIRA AL-HUKKAM Our thesis contains an introduction and four chapters. In the introduction, we attempt to define the position of court law that is examined in Ibn Farhun's Work Tabsıra al-Hukkam, within Islamic law and Turkish law in validity. Sources of Islamic court law have been introduced briefly. Works, have been written in field of court law by Muslims, have been researched by classifying and some published samples have been given. In the first chapter, the general characteristics of scientific activities in the age of Mamluks, that Ibn Farhun lived, have been determined and the information about ibn Farhun's life, character and works has been collected from sources. In the second chapter, some information about the book has been given such as its name and purpose of writing and manuscripts and published. By studying carefully, the contents of the book have been presented as a plan of thesis. In the third chapter, its method and value have been studied and some books that had profited from it have been introduced briefly. In the fourth chapter, approximately180 sources of this book have been arranged chronogically. These sources have been presented alphabetically in the appendix