Sporda akılcı olmayan performans inançları ile kaygı düzeyi arasındaki ilişkide zihinsel dayanıklılığın aracı etkisinin incelenmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı bireysel ve takım sporcularında akılcı olmayan performans inançları ile sürekli kaygı arasındaki ilişkide zihinsel dayanıklılığının aracılık etkisini incelemektir. Ayrıca akılcı olmayan performans inançları, sürekli kaygı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, spor türü, spor yaşı ve lisans süresi değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya bireysel ve takım sporu yapan 18 yaş ve üzere 150 kadın (Xyaş= 20,07 ± 2.20), 302 erkek (Xyaş = 20,35 ±3,64) olmak üzere toplam 452 lisanslı sporcu katılmıştır. Katılımcılara “Akılcı Olmayan Performans İnançları Envanteri-2 (APİE-2)”, “Spor Kaygı Ölçeği 2 (SAS-2)”, “Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği (SZDÖ)”, “Kişisel Bilgi Formu” uygulanmıştır. Verilerin analizinde t testi, tek yönlü anova ve aracılık analizi kapsamında regresyon ve korelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Akılcı olmayan performans inançları, sürekli kaygı ve zihinsel dayanıklılık düzeyleri cinsiyete, lisans süresi ve spor türü ve yaş grubuna göre farklılık bulunmamıştır. Eğitim düzeyleri ve spor yaşı düzeyleri arasında fark bulunmuştur, fakat akılcı olmayan performans inançları düzeyinin spor yaşına göre farklılık bulunmamıştır. Aracılık etkisi sonuçları, akılcı olmayan performans inançları ile sürekli kaygı arasındaki ilişkide zihinsel dayanıklılığının aracılık etkisi olduğunu göstermiştir. Ayrıca, akılcı olmayan performans inançları düzeyinin zihinsel dayanıklılık bağlılık ve dağılma alt boyutlarına etkilemişken kontrol ve mücadele boyutlarına etkilememiştir. Son olarak ise zihinsel dayanıklılık bağlılık ve dağılma alt boyutları sürekli kaygının konsantrasyon dağınıklığına etkilemiştir. Sonuç: Bireysel ve takım lisanslı sporcularının akılcı olmayan performans inançlarının zihinsel dayanıklılık aracılığı ile sürekli kaygı etkilediği söylenebilir.

Objective: The aim of this study is to examine the mediating effect of mental toughness in the relationship between irrational performance beliefs and trait anxiety in individual and team athletes. In addition, it is to examine whether irrational performance beliefs, trait anxiety and mental toughness levels differ according to age, gender, education level, sport type, sport age and license period. Method: Total 452 licensed athletes, including 150 women (Xage= 20.07 ± 2.20), 302 men (Xage = 20.35 ±3.64), between the ages of 18 and older, who do individual and team sports, participated in the study. Irrational Performance Beliefs Inventory-2, Mental Toughness Scale, Sports Anxiety Scale-2 and Personal Information Form were applied to the participants. In the analysis of the data, mediation analysis and regression and correlation analysis were performed within the scope of t test, one- way anova. Result: Irrational performance beliefs, trait anxiety and mental toughness levels did not differ according to gender, license duration and sport type. Mediation effect results showed that mental toughness mediated the relationship between irrational performance beliefs and trait anxiety. In addition, while the level of irrational performance beliefs affected the mental toughness commitment and disintegration sub-dimensions, it did not affect the control and challenge dimensions. Finally, mental toughness, commitment and disintegration sub-dimensions affected the concentration dispersion of trait anxiety. Conclusion: It can be said that the irrational performance beliefs of individual and team licensed athletes affect trait anxiety through mental endurance.