Aziz Mahmud Hüdayi’ nin Kur’ an’ ı yorumlama yöntemi (Nefaisü’l-mecalis bağlamında)

Abstract

Aziz Mahmud Hüdayi'nin Kur'an'ı Yorumlama Yöntemi (Nefaisu'l-Mecalis Bağlamında) adlı doktora tezimizi üç bölüme ayırarak işledik. Birinci bölümde Hüdayi'nin hayatı ve eserlerini genel hatlarıyla inceledik. Bu bölümde özellikle Nefaisu'l-Mecalis üzerinde yoğunlaştık. İkinci bölümde, Hüdayi'nin nakle dayanarak Kur'an'ı yorumlama şekilleri üzerinde durduk. Onun Kur'an ayetlerinin tefsirinde Kur'an'ın bizzat kendisinden, sünnetten, sahabe ve tabiun sözlerinden, esbab-ı nüzulden, farklı kıraatlerden ve kıssalardan nasıl ve ne ölçüde yararlandığını tesbit ederek değerlendirmeye çalıştık. Üçüncü bölümde ise Hüdayi'nin dirayeti esas alarak Kur'an'ı yorumlama biçimlerini ele aldık. Burada onun Kur'an ayetlerini tefsir ederken hadis usulü, fıkıh usulü, kelam, lüğat, sarf, nahiv, belağat, şiir, tasavvuf ve Kur'an ilimlerini nasıl ve ne oranda kullandığını belirlemeye gayret gösterdik. Her bölümü genel bir değerlendirmeye tabi tuttuk. Sonuç kısmıyla da tezimizi bitirdik.

The name of my thesis is The Method of Aziz Mahmood Hudayi in the Interpretation of Quran (In the Context of Nafais al-Majalis). It contains three parts: In the first chapter, I studied the life and works of Aziz Mahmood Hudayi and gave special attention to Nafais al-Majalis. In the second chapter, I studied the narrative type (riwayah) of interpretation in Nafais. I tried to explain how and to what degree Aziz M. Hudayi used narrative elements (like the ayahs of Quran itself, hadiths, words of sahabah (companions) and tabiin (disciples of sahabah), asbab al-nuzul, different qiraahs and qissahs (stories)) in his Tafseer. In the third chapter, I studied dirayah type of interpretation in Nafais. I tried to show how and to what degree Aziz M. Hudayi used his knowledge of usul al-fiqh, usul al-hadith, kalam, Arabic language, Arabic morphology and grammer (sarf-nahw), theory of literature (balaghah), poem, tasawwuf and ulum al-Quran in his Tafseer. In the conclusion, I summarized and evaluated the results of these studies.