Publication: Kariyer kararı vermede bilişsel ön yargı eğilimleri : bir ölçek geliştirme çalışması
Abstract
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin kariyer kararları verirken yaşadıkları bilişsel ön yargı eğilimlerini ölçmeye çalışan geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Araştırma, genel tarama modeli ile desenlendirilmiştir. Ölçek, bir kendini değerlendirme ölçeğidir. Araştırmanın çalışma grubunu kolayda ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilmiş olan ve 2024-2025 eğitim öğretim yılında İstanbul’da lise öğrenimi gören 11 ve 12. Sınıfa giden 604 öğrenci oluşturmaktadır. Taslak formun geliştirilme sürecinde madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşleriyle ifadelerin amaca uygunluğu değerlendirilmiş ve 16 uzmanın görüşleri arasındaki tutarlılık, kapsam geçerliği oranı esas alınarak belirlenmiştir. Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre, 10 maddeyle toplam varyansın %52.6’sını açıklayan 3 faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Ölçeğin boyutları ''Gruba Uyum'', ''Doğrulama'', ''Statüko'' olarak isimlendirilmiştir. Ölçek sonuçlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı .69 olarak elde edilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçlarına göre, madde yükleri ve ölçeğin uyum değerleri tatmin edici düzeylerde bulunmuştur. Bu analizlerin tamamı, ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik açısından yeterli bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Kariyer Kararı Vermede Bilişsel Ön Yargı Eğilimleri Ölçeği'ne ilişkin bulgulara göre, cinsiyetler arasında anlamlı bir fark bulunmazken, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ile Turizm Mesleki ve Teknik Lisesi öğrencilerinin kariyer kararı verirken daha yüksek bilişsel ön yargı eğilim puanları aldıkları ve diğer okul türlerinden anlamlı şekilde farklı oldukları tespit edilmiştir.
The aim of this research is to develop a valid and reliable scale to measure the cognitive bias tendencies experienced by high school students when making career decisions. The study is designed with a general survey model. The scale is a self-assessment tool. The study group consists of 604 students from 11th and 12th grades attending high schools in Istanbul during the 2024-2025 academic year, selected using a convenience sampling method. In the development process of the draft form, an item pool was generated, the relevance of the items was assessed through expert evaluations, and the consistency among the evaluations of 16 experts was determined based on the Content Validity Ratio. During the scale development phase, exploratory and confirmatory factor analysis results revealed a three-factor structure explaining 52.6% of the total variance, with 10 items. The dimensions of the scale were named Group Conformity/ Gruba Uyum, Confirmation/ Doğrulama, and / Status quo // Statüko. The Cronbach’s Alpha reliability coefficient of the scale was found to be .69. According to the results of the Confirmatory Factor Analysis, item loadings and fit indices of the scale were at satisfactory levels. All these analyses indicate that the scale is a sufficient measurement tool in terms of validity and reliability. According to the findings of the Cognitive Bias Tendencies Scale in Career Decision Making, no significant difference was found between genders. However, students from Vocational and Technical Anatolian High Schools and Tourism Vocational and Technical High Schools had significantly higher cognitive bias tendency scores in career decision making compared to students from other school types.
The aim of this research is to develop a valid and reliable scale to measure the cognitive bias tendencies experienced by high school students when making career decisions. The study is designed with a general survey model. The scale is a self-assessment tool. The study group consists of 604 students from 11th and 12th grades attending high schools in Istanbul during the 2024-2025 academic year, selected using a convenience sampling method. In the development process of the draft form, an item pool was generated, the relevance of the items was assessed through expert evaluations, and the consistency among the evaluations of 16 experts was determined based on the Content Validity Ratio. During the scale development phase, exploratory and confirmatory factor analysis results revealed a three-factor structure explaining 52.6% of the total variance, with 10 items. The dimensions of the scale were named Group Conformity/ Gruba Uyum, Confirmation/ Doğrulama, and / Status quo // Statüko. The Cronbach’s Alpha reliability coefficient of the scale was found to be .69. According to the results of the Confirmatory Factor Analysis, item loadings and fit indices of the scale were at satisfactory levels. All these analyses indicate that the scale is a sufficient measurement tool in terms of validity and reliability. According to the findings of the Cognitive Bias Tendencies Scale in Career Decision Making, no significant difference was found between genders. However, students from Vocational and Technical Anatolian High Schools and Tourism Vocational and Technical High Schools had significantly higher cognitive bias tendency scores in career decision making compared to students from other school types.