el-İşâre ilâ sîreti’l-Mustafâ’nın Yeni Neşri Bağlamında Siyer Yazmalarındaki Hâşiyeler ve Semâ Kayıtları

Abstract

Memlükler döneminin önde gelen hadis hafızlarından ve siyer âlimlerinden Moğultay b. Kılıç’ın (ö. 762/1361) en meşhur eserlerinden biri, es-Sîretü’s-suğra olarak da bilinen el-İşâre ilâ sîreti’l-Mustafâ ve târîhi men ba‘dehû mine’l-hulefâ başlıklı muhtasar siyer ve halifeler tarihidir. Moğultay’ın eserleri içerisinde günümüze ulaşan elyazmalarının sayısı açısından en başta geldiği gibi modern dönemde basılan ilk eseri de bu olmuştur. Öncelikle bu durumun bir tesadüf olmadığı vurgulanmalıdır. el-İşâre’nin telif edildiği dönemden itibaren çokça okunması, rivayet edilmesi ve nüshalarının çoğaltılmasıyla yaygınlaşması bu sonucu doğurmuştur.1 Bu yazının kaleme alınma sebebi de 2020 yılında yayınlanan yeni neşrine dair bir değerlendirme yapmaktır. Öncelikle eserin mahiyetinden ve daha eski tarihli neşirlerinden kısaca bahsedeceğiz. Ardından yeni neşirle öncekiler arasındaki farklara değinerek yeni neşrin, tahkikli neşirde hâşiye notları ve semâ kayıtlarına yer verilmesiyle siyer yazıcılığı çalışmalarına katkılarını değerlendireceğiz. Amacımız tahkikli neşir faaliyetlerinin, artık sadece metni tam ve doğru bir şekilde okuyucuya ulaştırmaktan ibaret kalmaması ve bunun ötesine geçerek “metin üstü” ve “metin dışı” şeklinde nitelendirilen unsurların bu sürece dâhil edilmesi gerektiğini vurgulamaktır. Böylece metinlerin, nüshaların tarihleriyle birlikte incelenmesi mümkün olacak ve neticede sadece siyer yazmaları değil İslam geleneğinin ürettiği her türden metnin telif ve yazılı-sözlü neşir tarihi daha iyi anlaşılacaktır.