Tüketim toplumu ve Türkiye’de tüketim toplumunun yaratılma süreci

Abstract

Kapitalizmin yaşadığı dönemsel nitelikli krizlere çare arayışının en somut örneği tüketim toplumudur. Bu çalışmada tüketim toplumuna tarihsel bir bakış getirilmeye çalışılmıştır. Önce 1929 krizine göre yapılanan kitle tüketim toplumu, daha sonra 1970'lerin krizine göre şekillenen tüketim toplumu irdelenmiştir. 1930'larda devletin ekonomik düzenlemelerle varlığını göstermesi, savaş sonrasında daha kapsamlı bir düzenlemeyle kitle tüketim toplumunu yaratmıştır. 1970'lerde ise televizyon, radyo, sinema gibi kitle iletişim araçlarının tüketimi arttırıcı yöndeki teşvikleriyle, insanların tüketim kapasitelerini sonuna kadar zorlayan ekonomik bir yapı haline gelmiştir. Şüphesiz, kuruluşunda kapitalist kampta kalmayı tercih eden Türkiye de, kapitalizmin yaşadığı krizlerden etkilenmiştir ve dış konjonktüre göre uyguladığı devletçi ya da liberal politikalarla tüketim toplumu olma yolunda hızla ilerlemiştir. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra ise tüm dünyada tek seçenek haline gelen Amerikan rüyası tüketim toplumunun olumsuzluklarını gizlemeye yardımcı olmuş ve onu meşrulaştırmıştır.

The periodical crises were lived by capitalism that needs solutions; like consumption society. In this work, consumption society has tried to understand in historical eyesight. First, mass consumption society was constructed according to crisis of 1929, than consumption society which was constructed according to crisis of 1970 has been examined. In 1930's, the demonstration of state with economic arrangement, that crated mass consumption society after the war with wide-range arrangement. In 1970's, turned to an economic construction as inciting the consumption with mass media tools, like television, radio, cinema, were make force to the capacity of consumption of people. In establishment of Turkey, which was preferred to stay in capitalist side, was effect by crisis of capitalism and with statism or liberal politics, Turkey has advanced to be consumption society. After the collapse of USSR, American dream has become the unique choice that helps to obscure and legitimise the negativity of consumption society.