Türkiye'de büyükşehir belediyelerinin afet yönetim performanslarının değerlendirilmesine yönelik bir analiz : İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği

Abstract

Afet etkilerinin gerek ekonomik ve sosyal gerekse siyasi boyutlara varan ölçeklere ulaşması, afet yönetiminin gerekliliğini siyasilerin ve kamu yöneticilerinin gündemine taşımıştır. Her ülke; afetlerle yerel ve ulusal düzeyde geliştirdiği politikalarla mücadele etmeye çalışmaktadır. Kurumların mücadeledeki etkinliği ve performansları, afet yönetiminin başarısını göstermede önemli bir yere sahiptir. Türkiye de afetlere maruz kalan bir ülke olarak, mücadele ve yönetme kapasitesini geliştirmek için özellikle 1999 Marmara Depremiyle önemli yapısal düzenlemelere gitmiştir. Bu bağlamda risk ve kriz yönetimini sağlamada merkezle yerel yönetimler arası sorumlulukların paylaşımı değer kazanmış, afet yönetiminin önemli uygulama ölçeği olduğu düşünülen yerel yönetimlerin stratejik konumu ön plana çıkmıştır. Yerel yönetimler ölçeğinde, büyükşehir belediyeleri kapasite geliştirme ve potansiyelleri ile hizmet ettikleri nüfus büyüklükleri açısından afet yönetiminde elde edilecek başarılarda önemli bir yere sahiptir. Bu mücadelede gösterecekleri performans yönetimi ise ülke ölçeğinde başarıların artmasında, kaynaklarının optimum kullanılmasında stratejik önemi haiz olacağı düşünülmektedir. Tezde afet yönetimi ve yerel yönetim kapsamında ilişkisi, afet yönetim performans uygulamalarının değerlendirilmesi gibi konular ele alınmaktadır. Performans konusunun büyükşehir belediyeleri ölçeğinde araştırılması literatürde tamamlayıcı unsur olması sebebiyle tezi önemli kılmaktadır. Yönetim performansını belirlemede kullanılacak parametreler oluşturulmakta ve değerlendirmeler yapılmaktadır. Çalışma İstanbul ili ve afet türü olarak depremle sınırlandırılmaktadır. Tezde nitel araştırma yöntemi kullanılmaktadır. Literatür taraması ve raporlardan faydalanılmakta, kamu kurumu ve yerel yönetim bünyesinde yetkili kişilerle mülakatlar yapılmaktadır. Elde edilen bulgular üzerinden oluşturulan öneriler SWOT analiziyle değerlendirilmektedir. İBB’nin afet yönetiminde görevleri bulunduğu, eğitim ve tatbikatlar gerçekleştirdiği, sürece yönelik planlamalar oluşturduğu, performans değerlendirmesini sağlarken kullanılan ölçütün elektronik ortamda sunulmadığı, afet yönetim ekibini oluştururken belirli kriterlerinin olduğu, gönüllülük faaliyetinde yeterince aktif olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

The fact that disasters have effects on economic, social and political levels has brought the vital importance of disaster management to the agendas of politicians and public administrators. Every country exerts effort to struggle against disasters with their own local and national policies. The effectiveness of institutions in this struggle plays a vital role in demonstrating the success of disaster management. Turkey has also imposed considerable structural regulations in order to improve its capacity to struggle and manage disasters, especially after the Marmara Earthquake in 1999. Within this context, division of responsibility between central and local administration units in terms of both risk and crisis management has become more prominent. In the level of local administration units, metropolitan municipalities take an important place in succeeding the disaster management both with regard to their potentials in capacity development and the magnitude of the population they address. This thesis deals with topics such as the relation between disaster management and local administration units, as well as the evaluation of disaster management performance processes in Turkey. The fact that the issue of performance is examined in the level of metropolitan municipalities makes this thesis a supplementary source in the related literature. This study has been limited to the city of Istanbul and earthquakes. The thesis employs the qualitative research method. Literature search has been made and related reports have been studied, while interviews with executives from public and local administration units have also been included. The recommendations have been evaluated through SWOT analysis. It is revealed that the Istanbul Metropolitan Municipality has duties in disaster management, carries out training and exercises, creates plans for the process, the criteria used while providing performance evaluation are not presented in electronic environment, it has certain criteria when forming the disaster management team, and it is not active enough in volunteering activities.